تاريخ اسلام در دوران امام على(ع)
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص

تاريخ اسلام در دوران امام على(ع) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٤٥

عمروعاص و مردى كج انديش همچون «ابوموسى» سپردند و آن همه گرفتارى به بار آوردند.
٤. نتيجه مهمّ ديگر جنگ كه در حقيقت ثمره لجاجت و خودسرى افراد نادان عراق بود بسته شدن نطفه يك آشوب و فتنه ديگر بود؛ بدين گونه كه اشعث، قرارداد حكميّت را برداشت و در ميان دو سپاه به راه افتاد و مفاد آن را براى همه خواند. شاميان با شنيدن مفاد آن شادمان شدند و پذيرفتند؛ ولى سربازان عراق برخى اظهار رضايت، و عدّه‌اى به دل اكراه داشتند. و گروهى هم سخت مخالف و معترض بودند.
صداى مخالفت، نخست از طايفه «عَنَزَه» كه بالغ بر چهار هزار نفر مى‌شدند شنيده شد.
ابتدا دو نفر از آنان فرياد زدند «لا حُكْمَ الّا لِلّهَ» جز خداى كسى حقّ حاكميّت ندارد. سپس به لشكر معاويه حمله كردند تا كشته شدند. «١» شعار بالا در دومين مرحله از زبان قبيله «بَنى تَميم» شنيده شد و حتّى يكى از آنان بر اشعث حمله برد و گفت: «مگر مى‌توان افراد را در امر خدا حاكم قرار داد. در اين صورت خونهاى ما چه خواهد شد؟» «٢» مدّتى نگذشت كه شعار «لا حُكْمَ الّا لِلّهَ» از حلقوم بيشتر سپاهيان بيرون آمد. و اعمال گذشته خود را چنين اصلاح كردند كه تن د ادن ما به «حكميّت» لغزشى بود كه از ما صادر شد ولى اينكه از كرده خود پشيمان گشته و توبه كرده‌ايم و به امير مؤمنان عليه السلام گفتند:
«تو نيز بايد باز گردى آنچنان كه ما بازگشتيم و گرنه از تو بيزارى مى‌جوييم». «٣» و با اين فوريّت و جدّيت، خواستار نقض قرارداد آتش بس شدند و سخنان اميرمؤمنان عليه السلام كه با استناد به آيه شريفه: «اوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ اذا عاهَدْتُمْ وَ لاتَنْقُضوا الْايمانَ بَعْدَ تَوْكيدِها» «٤» و آيه: «اوْفُوا بِالْعُقُودِ» «٥» ، آنان را از مخالفت با عهد و پيمان برحذر داشت «٦»، كمترين تأثيرى در ذهن سست و اراده متزلزل آنان نكرد. و هنوز آثار خستگى از جنگ از چهره‌ها زايل نشده بود كه بذر فتنه ديگرى ريخته شد.