خوانده‌ام و تاكنون بيش از هزار مرتبه اين خطبه را خوانده‌ام و در تمام اين سالهاى طولانى و در هر بار خواندن، اثر تازه‌اى از تأثر و خوف در روح، و لرزه جديدى در قلب و اعضايم ايجاد كرده است. هر بار و هر زمان كه در مضمون اين خطبه دقت كرده‌ام، حالات و اوضاع دسته‌اى از نزديكان و بستگان خودم را مجسّم ديده‌ام.» «١» در فصاحت و بلاغت حضرت على (ع) سخن بسيار گفته شده است، به نقل يكى از موارد ديگر كه ابن ابى‌الحديد در شرح خطبه ١٠٨ آورده است، مى‌پردازيم:
«افراد دقيق و باريك‌بين بايد به جلال و عظمت كلمات اين خطبه كه رعب و مهابتى خاص در دل انسان ايجاد مى‌كند، به دقت بنگرند تا تأثير كلام شيوا و بليغ را احساس كنند. و براستى پسر ابوطالب چقدر خدا را يارى كرد و به اسلام خدمت نمود. گاهى با دست و شمشيرش، گاهى با زبان و منطقش و گاهى با قلب و فكرش و اگر از جهاد و جنگ سخن به ميان آيد، على بن ابى‌طالب سيد المجاهدين و المحاربين است. اگر از وعظ و تذكير سخن بگوييم او ابلغ الواعظين و المذكرين است، اگر از خطبه و تفسير سخن به ميان بيايد او رئيس الفقهاء و المفسرين است و اگر از توحيد سخن بگوييم، او امام اهل عدل و موحدين است.» «٢» فصاحت كلام على (ع) در سخن ديگران‌ سيد رضى (ره) كه خود در فن بلاغت و فصاحت صاحب نظر و اديب و سخنورى‌ماهر و شاعرى زبردست بود و براساس همين ذوق اين مجموعه از كلمات امير المؤمنين (ع) را «نهج‌البلاغه» ناميد. در مقدمه، در توصيف كلام آن حضرت مى‌فرمايد:
عَلْيهِ مَسْحةٌ مِنَ العِلْمِ الألهِىّ وَ فيه عَبْقَةٌ مِنَ الْكَلامِ النَّبَوِىِّ» «٣»؛ در سخنان على (ع) نشانى از علم الهى و بويى از سخنان رسول خدا وجود دارد.
شهيد مطهرى كه كلمات على (ع) را آيتى از فصاحت و سخنورى و گنجينه نفيسى از