جنگ امام (ع) براى هدايت بود امام (ع) به اصحاب خويش كه در صدور فرمان جنگ با سپاه شام در صفين اصرار داشتند و از تأخير در مبارزه با آنها بى‌صبرى مى‌كردند، فرمود:
«... فَوَ اللَّهِ ما دَفَعْتُ الْحَرْبَ يَوْماً إِلَّا وَ أَنَا أَطْمَعُ أَنْ تَلْحَقَ بىِ طائِفَةٌ فَتَهْتَدِىَ بِى وَتَعْشُوَ إِلَى ضَوْئِى، وَ ذلِكَ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ أَنْ أَقْتُلَهَا عَلَى ضِلالِهَا وَ إِنْ كانَتْ تَبُوءُ بِآثامِهَا» «١»؛ ... به خدا قسم جنگ را يك روز واپس نيفكندم، جز اينكه اميد داشتم گروهى به سوى من آيند و به راه حقّ گرايند و به نور هدايت من راه بپيمايند. اين برايم خوشايندتر است از اينكه آنها را در حال گمراهى بكُشم. اگر چه با بار گناهانشان برمى‌گردند و گرفتار آن هستند.
امام (ع) با داشتن توان بالاى رزمى و آگاهى از فنون نظامى هرگز آغاز گرجنگ نبود امام (ع) در توصيه و رهنمودهايى به سپاه خودپيش از رودررو شدن با سپاه معاويه در صفّين مى‌فرمود:
«لَا تُقاتِلُوهُمْ حَتّى يَبْدَأُوكُمْ فَإنَّكُمْ بِحْمِدِ اللَّهِ عَلى‌ حُجَّةٍ وَتَرْكُكُم إيَّاهُمْ حَتَى يَبْدَأُوكُمْ حُجَّةٌ أُخْرىَ لَكُمْ عَلَيْهِمْ ...» «٢»؛ با آنها نجنگيد تا اينكه آنها جنگ با شما را آغاز كنند. البته كه شما در جنگ با آنها برحق بوده و حجت با شماست، امّا رها كردنشان تا دست به پيكار گشايند حجّتى ديگر از طرف شما بر آنهاست امام (ع) به فرزندش امام حسن (ع) چنين سفارش كرد:
«لا تَدْعُوَنَّ إلىَ مُبارَزَةٍ وَ إِنْ دُعِيتَ إِلَيْهَا فَأَجِبْ فَانَّ الَّداعِىَ إِلَيْهَا باغٍ وَالْباغِىَ مَصْرُوعٌ» «٣»؛ كسى را به رزم خود مخواه و اگر تو را به رزم خود خواندند بپذير، چون آن كه ديگرى را به رزم بخواند ستمكار است و ستمكار زمين خورده و خوار است.