الْأُمَمِ إِلَّا بَعْدَ أَزْلٍ وَ بَلَاءٍ. «١» خداوند هرگز جباران دنيا را در هم نشكسته مگر پس از آنكه به آنان نعمت فراوان بخشيد. و هرگز استخوان شكسته زندگى ملتى را ترميم نكرده مگر پس از آزمايش و تحمل مشكلات فراوان.
٣٨- آزمايش در مواجهه با مشكلات‌ عِنْدَ تَعاقُبِ الشَّدائِدِ تَظْهَرُ فَضائِلُ الْأِنْسانِ. «٢» ارزش آدمى به هنگام مواجهه با مشكلات آشكار مى‌شود.
٣٩- اعتماد بى‌جا وَالطُّمَاْنِينَةُ الى‌ كُلِّ احَدٍ قَبْلَ الْاخْتِبارِ لَهُ عَجْزٌ. «٣» اعتماد كردن به هر كس پيش از آزمودن و ارزيابى [وى‌]، نشان ناتوانى است.
٤٠- هر كه بامش بيش، برفش بيشتر كُلَّما كانَتِ البَلْوَى‌ وَالْاخْتِبارُ أَعْظَمَ كانَتِ الْمَثُوبَةُ وَالْجَزَاءُ أَجْزَلَ. «٤» هر قدر امتحان و آ هزار حديث از اميرالمومنين على(ع) ٣٣ اخلاق‌ زمايش بزرگ‌تر و مشكل‌تر باشد، ثواب و پاداش، گرانقدرتر و بيشتر خواهد بود.