علوم قرآنى - فرقانی، قدرتالله؛ جوان آراسته، حسين - الصفحة ٣٦
و يا پيامبر را هنگام تكذيب از سوى كافران چنين دلدارى مىداد: «وَ لَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ، فَصَبَرُوا عَلى ما كُذِّبُوا وَ اوذُوا حَتَّى اتاهُمْ نَصْرُنا؛ (انعام: ٣٤) و پيش از تو نيز پيامبرانى تكذيب شدند؛ ولى بر آنچه تكذيب شدند و آزار ديدند، شكيبايى كردند تا يارى ما به آنان رسيد.» تكرار نزول چنين آياتى براى پيامبر اطمينانبخش بود. البته همين قوت قلب و استحكام بخشيدن براى مسلمانان نيز وجود داشته و نزول پيوسته و تدريجى آيات براى آنان نيز آرامبخش بوده است.
٢. وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ؛ (اسراء: ١٠٦) و قرآنى [با عظمت را] بخش بخش [بر تو] نازل كرديم تا آن را به آرامى بر مردم بخوانى.» معارف اسلامى بهويژه آن دسته كه با عمل انسانها در ارتباطاند و قوانينى فردى و اجتماعى را، كه موجب سعادت انسان در زندگى است، بيان مىكنند، هنگامى از ثبات و دوام بيشترى برخوردارند كه از شيوه تدريج استفاده شود. بهترين نحوه تعليم و كاملترين شيوه تربيت همان است كه معارف دينى با بلندايى كه دارند، تدريجاً نازل گردند تا مردم زندگى فردى و اجتماعى خويش را با آن هماهنگ كنند و به مرحله كمال خويش رسانند.
٣. از رازهاى نزول تدريجى قرآن را مىتوان «تحريفناپذيرى» آن دانست. نزول تدريجى قرآن اين امكان را فراهم مىساخت تا اصحاب آيات قرآن را حفظ كنند. فصاحت و بلاغت قرآن از يك سو، و اهتمام و عنايت مسلمانان از سوى ديگر وقتى با نزول تدريجى آيات همراه مىگشت، صيانت و حفاظت از وحى الهى را قطعى مىساخت. «١» ٤. نزول بسيارى از آيات قرآن ارتباط و پيوستگى كامل با حوادث و رويدادهاى زمان پيامبر اعظم (ص) داشته و چون اين حوادث تدريجاً بهوقوع مىپيوسته، آيات نيز همزمان با آن يا متعاقب آن نازل مىگشتهاند.
اسباب نزول تعريف اسباب نزول همانگونه كه بيان كرديم، آيات قرآن، تدريجاً و در مدتى نسبتاً طولانى نازل گشتهاند.
اين آيات بهطور كلى به دو دسته تقسيم مىگردند: