علوم قرآنى - فرقانی، قدرتالله؛ جوان آراسته، حسين - الصفحة ٦٨
از آنجا كه عدهاى به دليل عدم شناخت صحيح از جهان هستى دچار اين افكار غلط و به لغزشگاههاى انديشه گرفتار مىشوند، قرآن مجيد به اصلاح ريشهاى نيز پرداخته، موانع شناخت را به آنها يادآور مىشود تا به اصلاح اعتقادات خود بپردازند. به عنوان نمونه، به دامهاى تقليد كوركورانه و تكيه بر ظن و گمان اشاره كرده و اين دو را آفت شناخت انسان معرفى مىكند. «١» قرآن از همه انسانها مىخواهد كه خود به تحقيق بپردازند و تا حصول علم از پا ننشسته، با ظن و گمان به اعتقادى رو نياورند. احترام به گذشتگان نيز سبب نشود كه دست از عقل خويش بشويند و خود را تسليم افكار آنان نمايند.
٢. جايگزينى اعتقادات صحيح قرآن مجيدبراى به سامان رساندن رسالتش در اين مرحله، انسان را به تعقل، تفكر و تدبر دعوت مىكند و از او مىخواهد كه خود به تفكر در جهان هستى بپردازد، آيات آفاقى و انفسى را بنگرد و با مطالعه هرچه بيشتر در طبيعت و انسان به حقيقت هستى پى برد.
اين كتاب آسمانى در موارد فراوانى به تشريح آيات آفاقى پرداخته و سخن از خلقت آسمان و زمين، گردش منظم آنها، نور افشانى خورشيد و ماه، حركت بادها و كشتىها، فوايد كوهها و درياها، انواع ميوهها و درختان و ... پرداخته و همه را مقدمهاى براى شناخت خداوند دانسته است.
مهمترين مسائلى كه در اين بعد از رسالت قرآن بدان توجه شده، توحيد، اقرار به معاد، اعتراف به وجود پيامبران و دعوت حق آنها، هدفمند بودن جهان هستى و خلقت انسان، مسئوليت انسان و ... است. از نكات شايان دقت اينكه قرآن مجيد از مؤمنان خواسته است همراه بصيرت حركت كنند و حتى در برخورد با آيات كتاب الهى نيز چشم و گوش بسته بدان پايبند نشوند. در وصف مؤمنان حقيقى مىفرمايد:
وَ الَّذينَ اذا ذُكِّرُوا بِاياتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا عَلَيْها صُمّاً وَ عُمْياناً. (فرقان: ٧٣)
و كسانى كه هرگاه آيات پروردگارشان به آنان گوشزد شود، كر و كور روى آن نمىافتند.
گفتنى است كه رسالت و هدف قرآن اين نيست كه انسان را چنان تربيت كند كه تنها به