علوم قرآنى - فرقانی، قدرتالله؛ جوان آراسته، حسين - الصفحة ٤١
پيامبر اعظم (ص) نيز ياران خود را به حفظ آيات و سورهها تشويق مىنمود. همين تشويقها سبب شد كه مسلمانان، قدرت حافظه خويش را در مقدسترين راه به كار گرفته، سينهها و قلبهاى خود را جايگاه آيات نورانى قرآن كنند.
مرحله كتابت قرآن ضرورت نگارش قرآن كريم در زمان حيات رسول اعظم (ص) كاملًا روشن بود. اعتماد بر حفظ قرآن در حافظهها نمىتوانست اطمينان خاطر را فراهم سازد. از اين رو گرچه در عصر نزول، آنان كه سواد خواندن و نوشتن داشتند بسيار اندك بودند، اما پيامبر (ص) به خاطر اهتمام خاص به قرآن براى نوشتن وحى آنان را كه نوشتن مىدانستند برگزيد تا با دقت به ثبت و ضبط آيات بپردازند و هرگاه آياتى از قرآن نازل مىگشت، نويسندگانِ وحى را فراخوانده، آنان را به نوشتن وحى مأمور مىفرمود. اين گروه «كُتّاب وحى» ناميده شدند.
كاتبان وحى در شماره كاتبان وحى اختلاف زيادى وجود دارد. ابن عساكر (م ٥٧١) در «تاريخ دمشق» ٢٣ نفر را ياد مىكند، ابوشامه در تلخيص اين تاريخ، نام ٢٥ نفر را مىبرد، «شبّر املسى (م ١٠٨٧) تعداد را به چهل نفر مىرساند و برهان حلبى در حواشى «شفا» ٤٣ نفر را به نام مىشمارد.
در ميان مستشرقان، بلاشر فرانسوى مىگويد: «تعداد كاتبان وحى به چهل نفر مىرسيد.» ابو عبدالله زنجانى پس از آن كه نام ٤٣ تن را بهعنوان كاتبان وحى ذكر مىكند، مىگويد: «آنان كه بيشترين كتابت و ملازمت را با پيامبر داشتند، زيد بن ثابت و على بن ابىطالب (ع) بودند.» «١» در باره على (ع) تقريباً همه تصريح دارند كه از كاتبان نخستين وحى بوده است. «٢» لازم است بدانيم كه غير از كاتبان وحى، نويسندگانى بودهاند كه عهدنامه، صلحنامه و يا نامههاى معمولى را براى پيامبر مىنوشتهاند و احتمال آنكه نام اين افراد در شمار كاتبان وحى قرار گرفته باشد، بعيد به نظر نمىرسد. يعقوبى در تاريخ خود مىنويسد: