از پيامبر خدا سؤال شد: چگونه شرح صدر پيدا مى‌شود؟
حضرت فرمود: هنگامى كه نور به قلب داخل شد، گسترده و باز مى‌شود.
سؤال شد: علامت آن چيست؟
فرمود: توجه به سراى جاويد، و پهلو تهى كردن و دل نبستن به سراى غرور (دنيا) و آماده شدن براى مرگ قبل از آمدن آن است. «١» عوامل قساوت قلب مقابل عوامل شرح صدر است و عبارتند از: جهل، گناه، لجاجت و عناد و جدال با حق، همنشينى با بدان و فاجران و مجرمان، دنيا طلبى و هواپرستى.
در آيينه روايات‌ امام سجاد (ع) در دعا مى‌فرمايد:
الهى‌ فَاجْعَلْنا مِنَ الَّذينَ ... انْشَرَحَتْ بِتَحْقيقِ الْمَعْرِفَةِ صُدوُرُهُمْ. «٢» خدايا ما را از آنان قرار ده كه سينه‌هايشان با معرفت (و شناخت تو) گشاده شده است.
امام على (ع) فرمود:
ما قَسَتِ الْقُلوُبُ الَّا بِكَثْرَةِ الذُّنوُبِ «٣» دلها جز با گناه زياد، سخت نمى‌شود.
خداى تعالى در حديث قدسى فرمود:
يا موُسى لا تُطَوِّلْ فِى الدُّنْيا امَلَكَ فَيَقْسُو قَلْبُكَ، وَ الْقاسِى الْقَلْبِ مِنى بَعيدٌ «٤» در دنيا آرزويت را طولانى مكن، زيرا قلبت بدان سخت مى‌گردد و شخص سنگدل از من بسيار دور است.