تعاليم قرآن (ج4) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٥

مَنْ لَمْ يَشْكُرْ والِدَيْهِ لَمْ يَشْكُرِاللَّهَ تَعالى‌ «١» كسى كه از پدر و مادرش تشكر نكند، خدا را سپاس نگفته است.
توصيه به امر به معروف و نهى از منكر يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنكَرِ وَاصْبِرْ عَلَى‌ مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزِمِ الْأُمُورِ (لقمان، آيه ١٧)
اى پسرك من! نماز بگزار و امر به معروف و نهى از منكر كن و بر هرچه بر تو رسد صبر كن، كه اين از كارهاى مهم و اساسى است.
لقمان حكيم در اين فراز از وصيّت خود پس از يادآورى نماز، فرزندش را به «امر به معروف و نهى از منكر» سفارش كرده و آن را در رديف نماز قرار داده است تا نخست تعليم دهد كه انسان بايد پيش از هر چيز با خدا رابطه برقرار كند و پس از آن، به فكر جامعه باشد. و تا زمانى كه به خدا نپيوسته، جزو پيكره جامعه اسلامى نيست و تنها با انجام اعمال عبادى و نماز مى‌توان به عضويت جامعه ايمانى در آمد. علاوه بر اين امر به معروف و نهى از منكر همچون نماز، واجب است و سستى در انجام آن موجب بازخواست الهى است و نيز نشان مى‌دهد كه اسلام يك آيين درون‌گراى محض يا برون‌گراى محض نيست كه همه‌اش به اصلاح درون و تزكيه نفس بپردازد و از مسائل مهم جامعه غفلت ورزد يا برعكس. اسلام از آنجا كه مكتبى جامع و كامل است هم درون‌گرا و هم برون‌گرا است، اما نه جدا از هم، كه هر يك جداگانه فسادانگيز است، بلكه هر دو را در كنار همديگر و به گونه‌اى هماهنگ مى‌بيند.
نظارت مردمى‌ در جهان امروز، علاوه بر نظارت خصوصى كه برعهده سازمانهاى خاصى مثل سازمانهاى بازرسى است، يك نظارت عمومى نيز در كليه امور اجتماعى به تمام مردم واگذار شده است.