تعاليم قرآن (ج4) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٦٤
كلمه «جاهَدُوا» از ماده «جهد» به معناى وسع و طاقت است و «مجاهده» به معناى به كار بردن آخرين حد امكانات و قدرت در دفع دشمن است. جهاد بر سه قسم است، جهاد با دشمن ظاهرى، جهاد با شيطان و جهاد با نفس. «١» معناى «جاهَدُوا فينا» اين است كه جهادشان همواره در راه ماست. اين تعبير كنايه از اين است كه جهادشان در امورى است كه متعلق به خداى تعالى است، چه جهاد در راه عقيده و چه در راه عمل، و چون جهادشان در راه خداست، هيچ عاملى ايشان را از ايمان به خدا و اطاعت اوامر و نواهى او باز نمىدارد. «٢» بنابراين، كسانى كه در راه خدا به هر شكل مجاهده كنند، مشمول حمايت و هدايت الهى هستند. اين وعدهاى است كه خداوند با تأكيد فراوان به همه مجاهدان راهش داده و پيروزى و موفقيت و كاميابى را در گرو جهاد و اخلاص شمرده است. «٣» جهاد و اخلاص، رمز پيروزى و پيشرفت از آيه ياد شده، بخوبى استفاده مىشود كه هرگونه شكست و ناكامى كه نصيب ما شود، معلول يكى از دو چيز است: يا كوتاهى در جهاد، يا عدم اخلاص در كارها. اگر اين دو با هم جمع شوند، بنا به وعده مؤكد الهى، پيروزى و هدايت حتمى است.
اگر درست انديشه كنيم، مىتوانيم سرچشمه مشكلات و مصيبتهاى جوامع اسلامى را در همين امر پيدا كنيم و بفهميم كه چرا مسلمانان اين همه عقب ماندهاند و چرا در همه چيز حتى فرهنگ و قوانين خويش، دست نياز به سوى بيگانگان دراز كردهاند و چرا براى حفظ خود در برابر توفانهاى سياسى و هجومهاى نظامى به ديگران تكيه كردهاند و صدها چراى ديگر.
تمام اين چراها، تنها يك پاسخ دارد و آن اين كه هم جهاد را فراموش كردهاند و هم نيّتها آلوده شده است. چون آنان تلاشى در صحنههاى علمى، فرهنگى، اقتصادى و