تعاليم قرآن (ج4)

تعاليم قرآن (ج4) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٥٦

محور تمثيل‌ خانه بايد داراى در، ديوار و سقف بوده، مانع سرما و گرما، حافظ جان و مال و تأمين‌كننده رفاه و آسايش باشد، در حالى كه لانه عنكبوت كه از تعدادى تارهاى بسيار نازك ساخته مى‌شود، فاقد اين خصوصيات است و تنها اسمى از خانه دارد.
خانه عنكبوت در مقابل باد و باران، آب و آتش، گرما و سرما و حتى در برابر گرد و غبار مقاومت ندارد. «١» همچنين اولياى مشركان و معبودهاى دروغينشان تنها اسمى از ولايت و ربوبيت دارند، نه نفعى براى مشركان دارند نه زيانى، نه مالك مرگى هستند نه مالك حياتى، نه مشكلى را حل مى‌كنند و نه هنگام درماندگى پناهگاه كسى هستند.
بنابراين، جهت تمثيل و تشبيه، برگزيدن خدايان ساختگى و بتها به عنوان معبود است. «٢» تكيه بر غيرخدا در حقيقت، تكيه بر تار عنكبوت است. چه اينكه آن خدايان، همچون خانه عنكبوت بى‌پايه‌اند و هيچ سهمى از تدبير جهان ندارند و اميد به يارى و شفاعت آنها خطاى آشكار است.
فراگيرى تعبير در اين آيه، به جاى «آلِهَة» كلمه «اولياء» به كار رفته است، تا بفهماند كه اصل ولايت انگيزه اصلى و محرك مشركان در پرستش خدايان است؛ زيرا آنان مى‌پنداشتند كه بتها بر كار آنها ولايت دارند و امورشان را اداره مى‌كنند و خير و شرّ و نفع و ضرر در اختيار آنها است. «٣» بعلاوه، لفظ «اولياء» عموميت را مى‌رساند و تمامى اقسام شرك را در برمى‌گيرد.
افرادى كه حتى در يكى از شؤون زندگى، غيرخدا را ولىّ خود بگيرند و آن را مستقل در