اصطلاحات نظامى در فقه اسلامى

اصطلاحات نظامى در فقه اسلامى - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٠

آنچنان كه پاها به سوى زمين كشيده مى‌شود و همانند حركت كودكان قبل از آنكه راه بيفتند. نزديك‌شدن قدم به قدم در خصوص جنگ، لشگرى كه به سوى دشمن مى‌رود، انبوه سپاه و دفاع جمع آن نيز زحُوف است. «١» در اصطلاح عبارت است از: حركت و پيشروى يك مرتبه لشگر انبوه به سوى دشمن. «٢» الجيش يزحفون الى العدوّ يعنى لشكر بسوى دشمن حركت مى‌كند.
شيخ طوسى (ره) مى‌فرمايد:
«ازْحَفْتَ الْقَوْمَ اذا دَنَوْتَ لِقِتالِهِمْ» «٣» وقتى به قومى براى جنگ با آنان نزديك شدى، مى‌گويند: ازْحَفْتَ الْقَوْمَ.
ابن‌اثير در نهايه مى‌گويد:
«فَرَّ مِنَ الزَّحْفِ» يعنى از جهاد و برخورد با دشمن در جنگ گريخت. «٤» فرار از زحف‌ دراسلام فراراز زحف نكوهش شده و حرمت آن چون گناهان كبيره محسوب گشته‌است.
قرآن مى‌فرمايد:
«يا ايُّهَاالَّذينَ آمَنُوا اذا لَقيتُمُ الَّذينَ كَفَرُوا زَحْفاً فَلا تُوَلُّوهُمُ الْادْبارَ وَ مَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ الّا مُتَحَرِّفاً لِقِتالٍ اوْ مُتَحَيِّزاً الى‌ فِئَةٍ فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْوايَهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ‌الْمَصير» «٥» اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، هنگامى كه با انبوه كافران در ميدان نبرد رو برو شديد به آنها پشت نكنيد و هر كس در آن هنگام به آنان پشت كند- مگر در صورتى كه هدفش كناره گيرى از ميدان براى حمله مجدّد و يا به قصد پيوستن به گروهى از مجاهدان بوده باشد- چنين كسى گرفتار غضب پروردگار خواهد شد و جايگاه او جهنّم و چه بد جايگاهى است.