تُرْکی، ابوالحسن علی بن بَکْمَش بن عبدالله عِزّی معروف به فخر ترکی (ربیع‌الاول ٥٦٣- شعبان ٦٢٦/ دسامبر ١١٦٧- ژوئیۀ ١٢٢٩)، ادیب و عالم نحوی. پدرش از وابستگان عزالملک وزیر سلطان برکیارق سلجوقی بود که پس از قتل او در واسط به بغداد رفت و در خدمت مجدالدین بن صاحب، استاددار خلیفه درآمد (ابن نجار،٣/٢٢٢؛ ابن فوطی، ٤(٣)/٢٣٧؛ نیز نک‍ : جواد، ٥٧).
ترکی در بغداد به دنیا آمد و در همانجا نحو عربی و نیز قرآن را فرا گرفت، حتى گفته‌اند آن‌را در ٥٥ روز حفظ کرد. وی پس از تکمیل آموزشهای رایج قرآنی به تعلیم قرآن به کودکان مشغول شد. او در بغداد از ابوبکر حازمی، ابوالفتح ابن شاتیل و دیگران حدیث شنید (ابن صابونی، ٥٨؛ ابن نجار، همانجا؛ منذری، ٣/٢٤٩؛ ابن فوطی، ٤(٣)/٢٣٨)؛ پس از آن به دمشق رفت، اگرچه تاریخ این سفر در منابع ذکر نشده، اما از آنجا که ابن نجار از سفر مجدد او به بغداد در ٦٠٩ق/١٢١٢م یاد کرده
(همانجا)، می‌بایست لااقل چندسالی قبل از این تاریخ به دمشق رفته باشد.
ترکی در دمشق صاحب ثروت و مکنت شد و برای تکمیل تحصیلات خویش به مصاحبت ابوالیمن کندی درآمد و نزد همو بود که در علوم مختلف ادبی تبحر یافت و سرانجام در همانجا درگذشت (ابن نجار، ٣/٢٢٣-٢٢٤؛ ابن صابونی، ٥٧-٥٩).
در بین منابع تنها منذری (همانجا) او را صاحب تصنیفی در عروض خوانده است. به گفتۀ همو ترکی سفری نیز به مصر داشته است. آنچه از او باقی مانده تنها ٦ بیت شعر است که ٤ بیت آن را یاقوت آورده (نک‍ : ابن نجار، همانجا)، دو بیت دیگر را نیز صفدی نقل کرده است (نک‍ : ٢٠/١٦٧؛ قس: حاجی خلیفه،
١/٣٧٠، ٢/١١٩٣، ١٦٢٤، ١٨٨٨، ١٩٤٨).
مآخذ: ابن صابونی، محمد، تکملة اکمال الاکمال، به کوشش مصطفى جواد، بغداد، ١٣٧٧ق/١٩٥٧م؛ ابن فوطی، عبدالرزاق، تلخیص مجمع الآداب، به کوشش مصطفى جواد، دمشق، ١٤١٦ق؛ ابن نجار، محمد، ذیل تاریخ بغداد، به کوشش قیصر فرح، حیدرآباد دکن، ١٣٩٨-١٤٠٦ق؛ جواد، مصطفى، تعلیقات بر تکملة اکمال الاکمال (نک‍: هم‍ ، ابن صابونی)؛ حاجی خلیفه، کشف؛ سیوطی، بغیة الوعاة، به کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره، ١٣٨٤ق/١٩٦٥م؛ صفدی، خلیل، الوافی بالوفیات، به کوشش احمد ارنؤوط و ترکی مصطفى، بیروت، ١٤٢٠ق/٢٠٠٠م؛ منذری، عبدالعظیم، التکملة لوفیات النقلة، به کوشش بشار عواد معروف، بیروت، ١٤٠٨ق/١٩٨٨م. مریم صادقی