تَصْنیف، تخلص دو شاعر پارسی‌گوی ایرانی در سده‌های ١٠ و ١١ق/١٧ و ١٨م:
١. تصنیف (تصنیفی) خوانساری، شاعر و هنرمند سدۀ ١٠ق، از اهالی خوانسار (آذر، ٣/١٠٤٨). صاحبان تذکره‌ها از وی تنها دو رباعی نقل کرده‌اند (نک‌ ‌: همانجا؛ رازی، ٢/٤٨٨؛ خوشگو، ١/٩) که او در یکی از آنها خود را خواننده، شاعر، مُصنِّف و نقاش معرفی می‌کند و در دیگری به آلات موسیقی اشاره می‌نماید (همانجاها). او از فن موسیقی بهره‌ای وافر داشته (آذر، همانجا)، و به همین سبب، تصنیفی تخلص می‌کرده است (علی‌حسن‌خان، ٨٦؛ آقابزرگ، ٩(١)/١٧٢). آقابزرگ نام وی را در ردیف شاعران صاحب دیوان ذکر کرده است (همانجا).
٢. تصنیف اصفهانی، حاجی ابوطالب، شاعر سدۀ ١١ق. وی از معاصران شاه سلیمان صفوی (سل‌ ١٠٧٧-١١٠٥ق) بود و به تجارت اشتغال داشت (واله، ١٥٠؛ نیز صبا، ١٥٥) و ظاهراً به همین سبب او را حاجی ابوطالب تاجر نیز گفته‌اند (خیام‌پور، ١٨٧). او سفری به هندوستان کرد (واله، همانجا؛ عبدالغنی‌، ٣٢؛ آقابزرگ، همانجا). از وی تنها چند بیت در تذکره‌ها آمده است (واله، صبا، همانجاها).

مآخذ: آذربیگدلی، لطفعلی‌، آتشکده، به کوشش حسن سادات ناصری، تهران، ١٣٣٦ش؛ آقابزرگ، الذریعة؛ خوشگو، بندر ابن داس، سفینه، نسخۀ عکسی موجود در کتابخانۀ مرکز؛ خیام‌پور، عبدالرسول، فرهنگ سخنوران، تهران، ١٣٦٨ش؛ رازی، امین‌احمد، هفت‌اقلیم، به کوشش جواد فاضل، تهران، ١٣٤٠ش؛ صبا، محمدمظفرحسین، تذکرۀ روز روشن، به کوشش رکن‌زادۀ آدمیت، تهران، ١٣٤٣ش؛ عبدالغنی، محمد، تذکرة الشعرا، به کوشش محمد مقتدا‌ شروانی، علیگره، ١٩١٦م؛ علی‌ حسن‌خان، صبح گلشن، به کوشش محمدعبدالمجید، کلکته،
١٢٩٥ق؛ واله داغستانی، علیقلی، ریاض الشعرا، نسخۀ عکسی موجود در کتابخانۀ

مرکز. اسدالله معظمی گودرزی