پندهاى رسول اعظم به عبد الله ابن مسعود - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ١٣٣ - ٤٩ - صحبت بدون علم

الْبَصَرَ وَ الفُؤادَ كُلُّ اولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْئُولًا﴾ [١]

دنبال چيزى كه علم ندارى نرو و چيزى را كه علم ندارى نگو زيرا چشم و گوش و قلب تو همه مسئولند. برادران عزيز روحانى، با اين حساب كار ما خيلى مشكل تر است. اگر مسئله اى را نمى دانيد، بگوييد نمى دانم اين بهتر است از اين كه اشتباه جواب مسئله مردم را بدهى و يك عمر گرفتارى درست كنى. آيا وزر و وبال عمل اشتباه به گردن تو نيست؟

فرمودند: تا با چشم و گوش خود نديدى و نشنيدى سخن مگو. اين دو براى انسان علم مى‌آورند. منتهى آن چه كه بين خوب و بد را تشخيص مى‌دهد، قوه مميزه است و آن قوه عقل، قلب است. شايد فؤاد، قلب صنوبرى هم نباشد بلكه قوه‌ى مميزه‌ى ناطقه انسانيت كه خير و شرّ را تشخيص مى‌دهد، باشد به هر حال همه‌ى اين‌ها مسئولند.

وَ قَالَ ﴿سَتُكْتَبُ شَهادَتُهُمْ وَ يُسْئَلُونَ﴾ [٢] خدا مى فرمايد: و بزودى تمام مشهودات اعضاء بدن ما حتى مباحات نوشته مى شود. ﴿وَ سَيَرَي اللهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ﴾ [٣] خدا و رسولش اعمال ما را مى بينند و از ما سئوال مى شود. بنابراين ما بايد خود را آماده جواب دادن كنيم هر عملى را انجام مى‌دهيم بنويسيم و جواب آن را نيز در حاشيه ياداشت كنيم. اگر خدايى ناكرده براى اعمالمان عذر موجه نداريم در كنارش توبه قرار دهيم. شب‌ها ساعتى را انتخاب كنيم و با خداى بزرگ گفتگو كنيم و عرض نماييم خدايا ما معترفيم كه گناه كاريم از تو مى‌خواهيم قبل از آن كه ما را رسوا كنى و بدان سبب به عذاب خود

[١]. سوره اسراء آيه ٣٦.

[٢]. سوره زخرف آيه ١٩.

[٣]. سوره توبه آيه ٩٤.