ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٧ - ١ نعمت بودن امام (ع) از بُعد تكوينى
أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً.[١]
خداوند نعمتهاى ظاهرى و باطنى خود را بر شما كامل كرد.
امام كاظم (ع) در تفسير آيه فوق فرمودند:
نعمت آشكار امام آشكار است و نعمت پنهان، امام غايب.[٢]
الف) امام (ع) مايه آرامش زمين: خداى متعال، نظام آفرينش را به گونهاى قرار داده است كه سكون و آرامش آن به بركت امام (ع) باشد. به عبارت ديگر و به تصريح روايات، ائمه (ع) اركان زمين هستند كه باعث قوام و استوارى آن مىشود.
امام باقر (ع) مىفرمايد:
خدا ايشان را اركان زمين قرار داده است، تا اينكه اهل آن را از تزلزل و اضطراب ايمنى دهد.
نعمتهايى از قبيل سلامتى، امنيت و همچنين سكون زمين و ... عموماً مورد غفلت ما هستند و در شرايط بحرانى مانند بيمارى جنگ و زلزله به اهميت واقعى آنها پى مىبريم.
امام صادق (ع) وضعيت زمين را بدون حجّت خدا، چنين تعريف مىنمايند:
اگر زمين بدون امام بماند فرو مىريزد.
پس شايسته است كه متوجه باشيم كه اگر زمين مانند گهواره در زير پاى ماست به بركت وجود مقدس بقيهالله الاعظم (ع) مىباشد.
ب) امام (ع) مالك زمين و محصولات آن: خداى متعال، زمين را با تمام آنچه در آن هست يا از آن به دست مىآيد، به امام (ع) بخشيده است و ايشان مىتوانند براى استفاده ديگران شروطى قرار دهند و تصرّف در ملك ايشان بدون رضايت مالك، مسلماً حرام خواهد بود.
امام باقر (ع) فرمودند:
در كتاب على (ع) چنين يافتيم: «زمين از آن خداست كه آن را به هر كس از بندگانش كه بخواهد مىبخشد و عاقبت از آن متّقين است.» [اميرالمؤمنين (ع) نوشتهاند]: من و اهل بيتم كسانى هستيم كه خدا زمين را به صورت ارث به آنها واگذار نموده است، و ما پرهيزگاران هستيم، و همه زمين از آن ماست.
در روايت ديگرى امام صادق (ع) جهت تذكر يكى از شيعيان كه سهم امام را همان «خمس» مال تصور نموده بود، فرمودند:
هر چه از زمين در اختيار شيعيان ماست، بر ايشان حلال است تا روزى كه امام عصر (ع) قيام كند ... ولى زمينهايى كه در دست غير شيعه است، استفادهاى كه از آن مىكنند حرام است، تا زمانى كه قائم ما قيام كند. پس ايشان زمين را از دستشان مىگيرد و آنها را با خوارى بيرون مىكند.[٣]
البته به صورت ظاهر، همه انسانها- اعم از مسلمان و كافر، شيعه و غير شيعه- به طور مساوى مىتوانند از ملك امام (ع) استفاده كنند ولى تصرّف در ملكشان بدون رضايت ايشان كه در حقيقت رضايت پروردگار است، حرام است. به عبارت ديگر خواست خداى متعال بر اين است كه فقط اهل ولايت، حق استفاده مشروع از زمين و محصولات آن را داشته باشند.
ج) امام مالك دنيا و آخرت: نه تنها امام (ع) مالك زمين و محصولات آن است، بلكه همه دنيا و آخرت براى ايشان است. به همين دليل ثواب و عقاب اخروى مطابق خواست و اراده ايشان كه همان اراده خداى متعال است، مىباشد و خداوند، فضل و رحمت خود را به دست ايشان سپرده است. ولى بايد توجه داشت كه كار مخالف عدالت هرگز از ايشان صادر نمىشود.
امام صادق (ع) در پاسخ «ابوبصير» در سؤالى درباره دادن زكات به امام (ع) مىفرمايد:
سخن محال گفتى اى ابا محمد! آيا نمىدانى دنيا و آخرت از آن امام است، هر جا بخواهد آن را قرار مىدهد و به هر كس بخواهد واگذار مىكند، از طرف خدا چنين حقّى به ايشان داده شده است![٤]
د) وساطت امام (ع) در نعمتهاى دنيوى و اخروى: دانستيم كه همه نعمات متعلق به امام (ع) بوده و وجود مبارك او منشأ و بهانه خلقت انواع نعمات مىباشد؛ با توجه به اين مطلب در خود توجه مىباشد كه بهرهورى ديگران (شيعه و غير شيعه) همگى از صدقه سر ايشان است. به تعبير ديگر ائمه (ع) «واسطه» نعمات الهى بر بندگان مىباشند. شايد پذيرش و درك اين مطلب تا اندازهاى سخت باشد كه لازم است براى تصديق آن با توجه به معرفت نسبت به جايگاه