حضرت على (ع)، ضمن چند روايت گونه‌هاى متعددى از فتنه‌هاى آخرالزمانى را بيان نموده اند و همان‌طور كه خواهيم ديد، چهارمين يا پنجمين آنان را بدترين آنها خوانده‌اند:

چهار فتنه رخ خواهد داد؛ در اولى خون‌ريزى مباح مى‌شود؛ در دومى خون‌ريزى و غارت اموال؛ در سومى خون‌ريزى، غارت اموال و تجاوز به نواميس؛ چهارمى كه حتى اگر در سوراخ روباه پنهان شده باشى دچار آن فتنه خواهى شد.

حضرت على (ع) از آغازين ايام حيات، در محضر رسول خدا (ص) بود و از درياى علم ايشان خوشه برمى‌چيد. به تصريح آن امام همام، نبى خاتم (ص) در لحظات آخرين زندگى پرخير خويش، هزار دروازه علم را براى ايشان گشودند كه از هريك از آنها هزار در ديگر گشوده شد.[١] بنابر شرايطى كه حضرت على (ع) در آن مى‌زيستند بيش از ديگر اهل بيت (ع) به تصوير و ترسيم آينده، گاه نزديك و گاه دور پرداختند. از مشهورترين پيش‌گويى‌هاى ايشان كه به سرعت، راستى آن بر مخاطبان عيان شد، ماجراى جنگ نهروان با خوارج بود كه فرمودند: «از شما كمتر از ده تن كشته خواهد شد و از ايشان كمتر از ده تن زنده خواهند ماند».[٢] اين عبارت پيش از آغاز نبرد بيان شد و اندكى پس از خاتمه نبرد، شمارش شهداى سپاه و فراريان خوارج، حاضران را متحير نمود. گاه نيز در روايات علوى صحبت از آينده نه چندان دور است؛ براى نمونه از اين دست مى‌توان به پيش‌گويى اميرمؤمنان (ع) درباره حمله مغول به سرزمين‌هاى اسلامى ياد كرد[٣] كه با استناد به همين روايت و با درايت و حزم خواجه نصيرالدين طوسى، جامعه شيعيان كمترين آسيب را در اين فتنه متحمل شد.

يكى از پيش‌گويى‌هايى كه در لابه‌لاى بيانات اميرمؤمنان، امام على (ع) مطالب ارزنده و قابل توجهى درباره آن مى‌توان يافت، مسئله فتنه‌هاى آخرالزمانى است. درباره موضوع فتنه‌هاى آخرالزمان، روايات متعددى از معصومان (ع) نقل شده كه در اينجا تنها به مرور روايات علوى اكتفا مى‌كنيم و انشاءالله در فرصتى ديگر، بايد به تفصيل درباره آن سخن گفته شود.

معناى فتنه‌

فتنه را در لغت، به امتحان و آزمودن معنا كرده‌اند[٤]. اين واژه معمولًا درباره آن دسته از امتحاناتى به كار برده مى‌شود كه با تلخى و سختى همراه است‌[٥].

در قرآن كريم، اين واژه علاوه بر اين معنا،[٦] براى بستن راه و بازگرداندن از مسير حق،[٧] شرك و كفر،[٨] افتادن در معاصى و نفاق،[٩] اشتباه گرفتن و تشخيص ندادن حق از باطل،[١٠] گمراهى،[١١] كشتار و اسارت،[١٢] تفرقه و اختلاف ميان مردم‌[١٣] و ... به كار رفته است.

گونه‌شناسى فتنه‌هاى آخرالزمان‌

- چهار فتنه رخ خواهد داد؛ در اولى خون‌ريزى مباح مى‌شود؛ در دومى خون‌ريزى و غارت اموال؛ در سومى خون‌ريزى، غارت اموال و تجاوز به نواميس؛ چهارمى كه حتى اگر در