تاريخ حاكى از آن است كه در زمان حيات امام حسن عسكرى (ع) سه نفر از پادشاهان سلسله عبّاسى بر تخت خلافت نشستند: معتز، مهتدى و معتمد. به دليل قيام‌هاى خاندان علوى و دوستداران ايشان، طبيعتاً مناسبات ميان بزرگ و رهبر خاندان علوى و اين خلفا، بى نهايت سرد و پُر تنش بود. در اين جوّ پُر تنش و آشفته، با وجود اين مشكلات سياسى، عناصر و مأموران حكومتى در كمين و در پى ضربه زدن و از بين بردن بزرگان اين خاندان بودند و به همين علّت، اين خلفا و حاكمان، شروع به آزار و اذيت و گستاخى به حريم امام حسن عسكرى (ع) و شيعيان و پيروان ايشان كردند؛ به تعقيب آنها پرداختند و بسيارى از آنها را به قتل رساندند و بسيارى ديگر را به زندان افكندند و برخى نيز از ترس، به كوه‌ها و درّه‌ها پناه بردند، امّا مزدوران حكومتى پيوسته در پى يافتن آنها بودند و دست از تعقيب آنها برنداشتند.

معتز عبّاسى با كمك ترك‌ها، برادرش را كشت و آنها زمانى كه او مشغول بازى شطرنج بود، سر برادرش را پيش او بردند. در دوران وى، امام حسن عسكرى (ع) مدّتى زندانى شد و بارها مورد حمله و تجسّس خانگى قرار گرفت و آن گونه كه صالح بن وهب اعتراف كرده است، مسؤليت زندانبانى ايشان به يكى از شرورترين و بدكارترين مخلوقات خداوند سپرده شد.[١]

معتز به اين هم بسنده نكرد و بار ديگر ايشان را به زندان افكند و على بن اوتامش را كه بنا بر گفته شيخ مفيد، با شيعيان دشمنى و كينه شديدى مى‌ورزيد، زندانبان امام قرار داد.[٢]

چون معتز با زندانى كردن امام كارى از پيش نبرد و متوجّه شد زندانى كردن امام ثمر بخش نيست و او به اين وسيله به نتايج مورد نظر خود نمى‌رسد و اين براى رويارويى با دشمن سرسخت حكومت عبّاسى كافى نيست، تصميم گرفت امام را به قتل برساند.

اربلى مى‌گويد: زمانى كه معتز به سعيد حاجب دستور داد امام حسن عسكرى (ع) را به كوفه ببرد، ابوهيثم نامه‌اى به امام نوشت و در آن گفت:

قربانت گردم. خبرى به ما رسيده كه ما را نگران و پريشان ساخته است. امام در پاسخ ايشان فرمود: سه روز ديگر براى شما فرجى مى‌شود و در روز سوم معتز كشته شد.[٣]

ابن شهر آشوب مى‌گويد:

معتز به سعيد الحاجب مأموريت داد امام (ع) را به كوفه ببرد و در بين راه سر ايشان را از تن جدا