اكنون وقت آن رسيده است كه مقصود از اهل بيت در آيه تطهير روشن شود. هر گاه دليلى بر انحصار اين مفهوم بر همسر و همسران يا خصوص فرزندان اقامه نشود، بايد آن را بر همان معنى وسيع حمل كرد، ولى قرائن قاطع نشان مى‌دهد كه مقصود، پيامبر (ص)، على، فاطمه و حسن و حسين (ع) است و ديگر افراد را شامل نيست.

شواهد و قرائن اين گفته عبارتند از:

الف- «البيت» به خانه معينى اشاره دارد:

«ال» در واژه «البيت»، نشانه جنس يا استغراق نيست، بلكه اشاره به يك خانه معهود دارد كه مورد عنايت آيه است، زيرا اگر مقصود آيه، خانه‌هاى همسران پيامبر (ص) بود، لازم بود بگويد «اهل البيوت» و لذا آنجا كه درباره آنان سخن مى‌گويد صيغه جمع به كار مى‌برد، نه صيغه مفرد و مى‌فرمايد:

در خانه‌هاى خود قرار گيريد و مانند دوران جاهليت نخست، زيبايى‌هاى خود را آشكار نكنيد.[٢]

در اين آيه، هر اتاقى از اتاق‌هاى زنان خدا (ص)، خانه‌اى محسوب شده كه متعلق به يكى از همسران او بود، در حالى كه در آيه، يك خانه مشخص مطرح است و طبعاً بايد اين يك خانه را معين كنيم. نمى‌توان گفت اين «بيت» يكى از بيت‌هاى متعلّق به همسران رسول خدا (ص) است؛ زيرا در اين صورت مفهوم اين آيه كاملًا در ابهام فرو رفته و مجمل خواهد بود. گذشته از اين دليلى ندارد كه يكى از خانه‌ها را بر هشت خانه ديگر ترجيح دهيم.

از اين جهت بايد اين خانه، جدا از خانه‌هاى ازواج رسول خدا (ص) باشد و آن خانه چيزى جز خانه فاطمه (س) نيست كه در عين تعلّق به وى، به پيامبر (ص) نيز تعلّق داشت و در آن چهار نفر مشتركاً زندگى مى‌كردند.

مؤيد اين مطلب حديثى است كه سيوطى در تفسير آيه‌ «فِيبُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ»[٣] آورده است. او مى‌نويسد:

وقتى اين آيه نازل شد و پيامبر (ص) آن را در مسجد تلاوت كرد، فردى برخاست و از رسول‌خدا پرسيد: اين بيوت با عظمت از آن كيست؟ پيامبر فرمود: «بيوت انبيا و پيامبران است». در اين هنگام ابوبكر برخاست و در حالى كه به خانه فاطمه و على (ع) اشاره كرد، گفت: آيا اين خانه نيز از آن خانه‌هاست؟ پيامبر (ص) فرمود: «آرى، از برترين آنهاست».[٤]

ب- مذكر بودن ضماير: قرآن در سوره احزاب از آيه ٢٩ تا آيه ٣٤ پيرامون همسران پيامبر (ص) بحث و گفت‌وگو مى‌كند و در تمام آيات، ضماير مربوط به همسران پيامبر (ص) را مطابق قواعد ادبى مؤنث مى‌آورد، در اين مورد بيش از بيست ضمير مؤنث به كار مى‌برد ولى هنگامى كه به آيه مورد بحث- كه در ذيل آيه ٣٣ قرار دارد- مى‌رسد، لحن سخن دگرگون مى‌شود و مخاطب عوض مى‌گردد، ضماير را مذكر مى‌آورد و مى‌گويد: «عَنْكُمُالرِّجْسَ» و «يُطَهِّرَكُمْ» در اين صورت بايد دقت كرد كه هدف از اين دگرگونى چيست؟

اين دگرگونى جز اين نيست كه آيه درباره غير آن گروه (زنان) نازل شده، هر چند در سياق آيات مربوط به آنها آمده است. اينكه علت «تداخل» چيست و چرا در اثناى گفت‌وگوى با همسران، ناگهان طرف خطاب دگرگون مى‌شود و مطلب مربوط به غير آنان به ميان مى‌آيد و آنگاه، بار ديگر به بحث پيرامون همسران باز مى‌گردد را در جاى ديگرى مورد بحث قرار خواهيم داد.

٣. اهل بيت (ع) به بيان پيامبر (ص)

روايات متواتر از پيامبر (ص) نشان مى‌دهد كه در اين آيه، جز خود پيامبر (ص) و ساكنان خانه فاطمه، احدى مقصود نيست، و اين روايات را گروهى از صحابه از پيامبر (ص) نقل كرده‌اند كه برخى از آنها عبارتند از:

ابوسعيد خدرى، انس بن مالك، ابواسحاق، واثلة بن الاسقع، ابوهريره، ابوالحمراء، سعد بن ابى وقاص، عايشه، ام سلمه، ابن عباس.

مضمون احاديث حاكى است كه پيامبر گرامى (ص) براى روشن كردن مقصود از اهل بيت، دو كار معين انجام داده است كه هر كدام در نوع خود قابل توجه است:

١. كسا و عبا و يا قطيفه‌اى بر سر پنج تن افكند و ام سلمه را كه قصد ورود به زير كسا داشت، از دخول تحت كسا بازداشت و اين جمله را فرمود:

خدايا اينان اهل‌بيت من مى‌باشند، پروردگارا پليدى را از آنان دور ساز.

٢. به مدت هشت ماه و يا بيشتر، موقع رفتن به مسجد براى گزاردن نماز صبح، به خانه حضرت زهرا (س) مى‌رفت و آنان را براى نماز دعوت مى‌كرد و آيه مذكور را تلاوت مى‌نمود.

بنابراين پيامبر (ص) با اين دو عمل، كاملًا مصاديق آيه را تعيين فرموده است.

اينك به صورت فشرده، به ترجمه و نقل برخى از احاديث مى‌پردازيم:

ابوسعيد خدرى مى‌گويد:

رسول الله (ص) فرمود: اين آيه درباره من، على، فاطمه، حسن و حسين فرود آمده است.

ام سلمه مى‌گويد: اين آيه در خانه من نازل گرديد. همان روز زهرا (س) غذايى به حضور پيامبر (ص) آورد، پيامبر (ص) فرمود: برو پسرعمويت- على- و دو فرزند خود را بياور، زهرا (س) در حالى كه دست فرزندان خود را گرفته بود و على (ع) نيز پشت سر او حركت مى‌كرد وارد محضر رسول خدا (ص) شد.

پيامبر (ص)، حسنين (ع) را در آغوش خود گرفت و على (ع) در سمت راست پيامبر (ص) و دخت او در سمت چپ او نشستند و هر پنج نفر مشغول خوردن غذايى شدند كه دخت گرامى پيامبر (س) آماده كرده و به حضور پيامبر (ص) آورده‌بود،