امامت در عرف دين‌داران، عبارت از زعامت و رهبرى از سوى خداوند، و رياست از جانب پروردگار بر مردم است و امام زعيم و پيشواى در امور دين و دنيا مى‌باشد.[١]

اصطلاح امامت در طول تاريخ از مراحل مختلفى عبور كرده است:

مرحله اول، در اين مرحله اعتقاد بر آن بود كه اين عنوان منحصر بر جانشينان دوازده‌گانه پس از رسول خدا (ص) بوده و جز در صورت وجود قرينه حاليه يا مقاليه بر غير ايشان به كار نمى‌رود؛ مانند: امام جماعت.

مرحله دوم، مرحله وقوع غيبت امام مهدى (ع) كه براى نواب آن حضرت عنوان «نائب الامام» به كار مى‌رفت.

مرحله سوم، مرحله اطلاق آن بر شخصيت‌هاى بزرگ و رهبران اجتماعى همچون «امام خمينى (ره)».[٢]

عظمت امامت‌

امامت از مقامات عظيمى است كه خداوند آن را به هر يك از بندگانش كه بخواهد، عطا مى‌فرمايد. و آن عبارت است از:

قرآن كريم از امامت با عنوان «عهد» ياد كرده است آنجا كه خداى متعال مى‌فرمايد:

لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ.[٣]

پيمان من به بيدادگران نمى‌رسد.

عهد، عبارت از نگهدارى چيزى، مراعات آن و اهتمام نسبت به آن مى‌باشد. خداوند متعال منزلت عهد را بلند داشته، جايگاه رفيعى را براى آن در نظر گرفته، و مردم را به پاسداشت و محافظت از آن امر نموده است و مى‌فرمايد:

أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ.[٤]

و به پيمانم وفا كنيد تا به پيمانتان وفا كنم.

مهم‌ترين اين عهدها عبارتند از:

١. ايمان به خدا؛ چنان‌كه در كلام خداوند متعال آمده است:

أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ.[٥]

اى فرزندان آدم، مگر با شما عهد نكرده بودم كه شيطان را مپرستيد، زيرا وى دشمن آشكار شماست؟

٢. ايمان به رسول خدا (ص)؛ چنان‌كه خداوند مى‌فرمايد:

يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَ إِيَّايَ فَارْهَبُونِ‌وَ آمِنُوا بِما أَنْزَلْتُ مُصَدِّقاً لِما مَعَكُمْ وَ لا تَكُونُوا أَوَّلَ كافِرٍ بِهِ وَ لا تَشْتَرُوا بِآياتِي ثَمَناً قَلِيلًا وَ إِيَّايَ فَاتَّقُونِ.[٦]

اى فرزندان اسرائيل (يعقوب)؛ نعمت‌هايم را كه بر شما ارزانى داشتم به ياد آوريد و به پيمانم وفا كنيد تا به پيمانيم وفا كنيد تا به پيمانتان وفا كنم. و تنها از من بترسيد و بدانچه نازل كردم- كه مؤيد همان چيزى است كه با شماست- ايمان آريد؛ و نخستين منكر آن نباشد، و آيات مرا به بهايى ناچيز نفروشيد، و تنها از من پروا كنيد.

فرمان‌ «وَآمِنُوا بِما أَنْزَلْتُ» تصريح در ايمان به رسول خدا (ص) دارد.

٣. ايمان به امامت، چنان‌كه خداوند مى‌فرمايد: