ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٣ - بررسى وضعيت فرهنگى- سياسى شيعيان يمن
ايران ابراز مىشود؟
از اين تشريفات در آنجا خبرى نيست.
پيش از اينكه شما به ايران بياييد، چند سال داشتيد كه با ايران آشنا شديد؟
ده ساله بودم كه با انقلاب اسلامى آشنا شدم؛ چون انقلاب اسلامى يك حركت جهانى بود. علاوه بر اينها، در اخبار راديو و تلويزيون و در روزنامهها، به دليل دشمنى دولت يمن با انقلاب اسلامى، تبليغات منفى صورت مىگرفت. در جنگ ايران و عراق، يمن شمالى نيروهاى نظامى براى كمك به عراق فرستاد. به خاطر اينكه زيدىها همه طرفداران انقلاب اسلامى ايران هستند، دولت يمن از اين كار خيلى عصبانى بود. با توجه به اينكه دستگاه اطلاعات يمن و دستگاه اطلاعات عراق يكى بود، حتى سفير يمن در ايران، هم نماينده يمن بود و هم نماينده عراق.
آيا زيدىهاى يمن نيز همانند شيعيان ايران داراى مرجعيت مىباشند؟
آنها مرجع تقليد دارند و تمام تفكرات شيعه را دارند؛ يعنى گرچه مىگويند تقليد زنده نيست، ولى چون از لحاظ فرهنگ و عقيده، با دولتهاى سياسى مخالف هستند و دولت ظالم را قبول ندارند، براى خودشان مرجع دينى دارند. آنها حتى مجبور مىشوند زكات را دوباره بپردازند؛ يك بار به دولت يمن و يك بار به مرجع دينى.
به نظر شما، حوزه علميه قم يا علماى شيعه از لحاظ فرهنگى، چه كارهايى مىتوانند براى يمن انجام دهند و چگونه مىتوانند با يمن تعامل داشته باشند؟
در يمن، تشيع به معناى عام، ١٢٠٠ سال حكومت كرد، تا اينكه وهّابىها به حكومت رسيدند. آنان به كتابخانهها حمله كردند و آنها را آتش زدند و ميراث هزار ساله را از بين بردند. براى جلوگيرى از نابودى ميراث فرهنگى شيعيان زيدى، روش آيت الله محمّد رضا جلالى خوب است. ايشان شخصى است كه كتابهاى زيادى درباره شيعيان نوشته و نسبت به شيعيان زيدى و يمنى خيلى تخصص دارد و سعى مىكند نوشتهها و كتابهاى شيعى را از يمن به قم بياورد و در اينجا چاپ كند. ايشان مىگفت: «ما بايد ثابت كنيم كه فرهنگ يمنىها اصالتاً فرهنگ شيعه است. اما سياست دولت يمن، چون سياست وهّابى و ضد شيعه است»، سعى مىكنند كتابهاى شيعى را چاپ نكند و يا اگر يك كتاب زيدى چاپ مىكنند هر چه در آن مطالب به نفع شيعه است، حذف مىكنند. كتابهايى هم كه چاپ مىكنند، خود علماى زيدى مىگويند: تحريف شدهاند؛ مثل كتابهاى شرح نهجالبلاغه يمنىها. طى ١٢٠٠ سال، دست كم ١٠٠ شرح بر نهجالبلاغه زده شده است. حال اگر اين شرح را در ايران چاپ كنيد، وهّابىها سعى مىكنند اين كتاب را اگر قيمتش ١٠٠ دلار است ٢٠٠٠ دلار بخرند و آتش بزنند. حتى يك نفر وهّابى كتابى نوشته در چهار جلد نوشته و سعى كرده است بگويد كه قبايل يمنى در ترويج و بسط تشيع دخالت نداشتهاند، بلكه در گسترش تسنّن دخيل بودهاند و تشيع فقط از آنِ ايرانىهاست. خوشبختانه شخصى به نام «دكتر اصغر منتظر القائم» كه استاد علوم تاريخ در دانشگاه اصفهان است كتاب بسيار جالبى در ارتباط با نقش قبايل يمنى در حمايت از اهل بيت (ع) نوشته كه كتاب مهم و مؤثرى است كه ترجمه اين كتاب توسط همسر بنده صورت گرفت. اين كتاب در ايران نوشته شده و در يمن كم نظير است و در اين مورد، كتابى وجود نداشته است. اينها سعى مىكنند در تلويزيون اعلام كنند كه شما يمنىها سنّى هستيد و تشيع در يمن نيست، اما رهبر سنّىها، آقاى «علامه شيخ مقبل وارعى» مىگفت: «در يمن تشيع هست و در دل اهالى يمن محبت اهل بيت (ع) وجود دارد، ولى ما بايد اين محبت را از آنها بگيريم. حال اگر ما بتوانيم براى تبليغ، ميان يمنىها برويم و آنها را شيعه كنيم، اين كار خوبى است. ولى كار ديگرى هم مىتوانيم انجام دهيم و آن اينكه فرهنگ هزار ساله شيعه يمن را به ايران وارد كنيم و تجديد چاپ كنيم و به يمن بفرستيم». فكر مىكنم اين كار مفيدى است؛ چون فرستادن مبلّغ و شيعه كردن تك تك آنها به مدت زمانى طولانى نياز دارند.
در حال حاضر، چه كسى از اين كارها حمايت مىكند؟
دو شخصيت هستند كه از اين كار حمايت مىكنند: آيت الله جلالى و آيت الله حسين اشكورى كه محقق بزرگى است و هفتاد كتاب تأليف كرده و بارها به يمن رفته و براى زيدىها در سراسر جهان كتاب نوشته است. ايشان در مقدمّه يكى از كتابهايش نوشته است: «ما بايد سعى كنيم ميراث شيعه- به مفهوم عام- را از سراسر جهان جمع كنيم، بخصوص ميراث زيدىها را كه در خطر نابودى است؛ چون علماى زيدى در معرض حمله قرار دارند.»
نظر شما درباره اتحاد مسلمانان چيست؟ آيا موافقيد كه شيعه و سنّى متحد شوند؛ اين اتحاد را چگونه معنا مىكنيد؟
اتحاد مسلمانان به دو معناست: يكى به اين معنا كه بگوييم ديگران به مذهب ما گرايش پيدا كنند و از اعتقادات ما پيروى كنند، كه من اين را قبول ندارم. ولى اگر اتحاد را به اين معنا بدانيم كه به عنوان يك روش تبليغ، مذهب اهل بيت (ع) را مطرح كنيم، اين باعث گرايش به اين مذهب مىشود، نه سبب تنفر در آنها، كه اين كار خوبى است.
دوم اينكه اتحاد از جهت سياسى باشد؛ يعنى ما در سراسر جهان، در برابر دشمنان اسلام مثل آمريكا متحد شويم. ولى اگر اتحاد به معناى اين باشد كه مسئله «ولايت» را كم رنگ كنيم تا ديگران را به تشيع دعوت نماييم، اين اتحاد نيست، بلكه اين كار، هم به اتحاد ضربه مىزند و هم به مذهب و اعتقادات. من يك كتاب هم در اين مورد نوشتهام كه به گفتوگوى بى ستيز ترجمه شده است. اين مسئله را در كتاب مطرح كردهام.
آيا ايران هم در يمن فعاليت فرهنگى انجام مىدهد؟
به دليل رفتارهاى ضدّ شيعى حكومت يمن، فعاليت فرهنگى ايرانيان محدود است و بيشتر كارهاى خدماتى مثل ساخت درمانگاه و كارهاى تجارى انجام مىدهند. حتى مىخواستند يك كتابخانه به نام «كتابخانه امام خمينى»