ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٦ - حكايت معراج پيامبر
حكايت معراج پيامبر
محمود مطهرىنيا
يكى از معجزات علمى و عملى پيامبر اعظم (ص) كه به تصريح قرآن كريم در سايه عبوديت آن حضرت رخ داده، «معراج» است كه در اولين آيه سوره اسرا و آيات هشتم تا هجدهم سوره نجم مىتوان اشاراتى را درباره آن مشاهده كرد. آغاز ماجرا در سوره اسرا چنين آمده است:
پاك و منزه است خدايى كه بندهاش را در يك شب از مسجدالحرام به مسجد الاقصى برد كه گرداگردش را پربركت ساختيم، تا نشانههاى خود را به او نشان دهيم. او شنوا و بيناست.[١]
البته آنگونه كه از روايات برمىآيد معراج ضمن دو مرحله انجام شده است در مرحله اول همانگونه كه در آيه فوق مشاهده كرديم ايشان را شبانه از مسجدالحرام تا مسجدالاقصى سير مىدهند و پس از آن تا آسمان هفتم و تا جايى صعود مىكنند كه احدى جز خداوند متعال حضور نداشته است و تمام اين ماجرا در بيدارى بوده و بنابر نظر اكثر علماى شيعه با همين بدن جسمانى اتفاق افتاده و نه در خواب يا با روح زيرا معراج صرفاً روحانى فضيلت چندانى را براى ايشان اثبات نمىكند و چنان عظمتى را كه مورد تأكيد و روايات است بر نمىتابد.
مرحله دوم معراج در سوره نجم چنين توصيف شده است:
سپس [پيامبر (ص) در شب معراج] نزديك و نزديكتر شد، تا آنكه فاصله او [با مقام قرب خاص خدا] به اندازه طول دو كمان يا كمتر بود. در اينجا، خداوند آنچه را وحى كردنى بود، به بندهاش وحى كرد. آنچه را ديد، انكار نكرد. آيا با او درباره آنچه ديد، مجادله و ستيز مىكنيد؟ و بار ديگر نيز او را نزديك سدرة المنتهى كه بهشت جاويدان در آنجاست، ديده است. در آن هنگام كه چيزى (شكوه و نور خيرهكنندهاى) سدرة المنتهى را پوشانده بود. چشم او هرگز منحرف نشدو طغيان نكرد. (آنچه را ديد، واقعيت بود) او در شب معراج، برخى نشانههاى بزرگ پروردگارش را ديد.[٢]
هر چند روايات درباره معراج آنقدر متعدد است كه به حد تواتر رسيده و مورد قبول همگان مىباشد ليكن راجع به زمان، مكان و تعداد دفعات وقوع آن ميان محدثان، مورخان و مفسران اختلاف نظر وجود دارد: