ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٢ - مقدمه
امامت و ولايت خاتم الانبيا
علامه سيد حسن ميرجهانى اصفهانى
مقدمه:
بدانكه حضرت خاتمالانبيا (ص) را چهار منصب است: نبوت، رسالت، امامت و ولايت. «نبوت» از ريشه «نبأ» به معنى خبر است و كسى را «نبى» مىگويند كه از جانب خدا بدون واسطه بشرى به او خبر داده شده باشد؛ چه آنكه داراى شريعت باشد- مانند پيغمبر ما و ساير پيغمبران مرسل (ع)- يا آنكه صاحب شريعت نباشد- مانند حضرت يحيى و ساير پيغمبران غيرمرسل. و حضرت خاتم الانبيا (ص) به اعتبار اينكه از جانب خداى تعالى خبر مىشنيد، نبى خوانده شده و خداوند متعال در قرآن مجيد، در بسيارى از آيات او را نبى خوانده و به ايشان خطاب «ياأَيُّهَا النَّبِيُّ» فرموده است. منصب دوم آن حضرت كه «رسالت» باشد به معنى پيغام رساندن از جانب خدا به بندگان او است و پيامبر اكرم (ص) به همين دليل «رسول» ناميده شده و نيز در بسيارى از آيات قرآن از ايشان با لفظ رسول و با نداى «ياأَيُّهَا الرَّسُولُ» ياد شده است.
منصب سوم آن حضرت «امامت» مىباشد كه به معنى پيشوايى و استحقاق پيشوا و مقتدا بودن بر خلق است و به همين دليل، آن حضرت، امام بر همه مردمان مىباشد و به سبب دارا بودن اين منصب بر همه اين امت واجب است به ايشان اقتدا و تأسى كنند.
چنانكه در قرآن حميد آمده است: «لَكُمْفِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ؛[١] مسلماً براى شما در زندگى رسول خدا سرمشق نيكويى بود. نيز اين آيات مباركه: «مَنْيُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ[٢]؛ كسى كه از پيامبر اطاعت نمايد، خدا را اطاعت كرده است.»؛ «أَطِيعُوااللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ[٣]؛ اطاعت كنيد خدا را و اطاعت كنيد پيامبر خدا و اولى الامر را.»
و «ماآتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا[٤]؛ آنچه را رسول خدا برايتان آورده بگيريد (تبعيت كنيد) و از آنچه نهى كرده اجتناب نماييد.» و آيات ديگر، و بنابر آيه مباركه «قُلْإِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ؛[٥] بگو اگر خدا را دوست داريد، از من پيروى نماييد تا خدا نيز شما را دوست بدارد.»
به دليل منصب امامت، اقتدا به آن بزرگوار و نيز متابعت نمودن از آن حضرت در تمامى امور معاش و معاد بر امت لازم است و بر ايشان فرض است كه او را راه وصول به سوى الله بدانند.
منصب امامت آن جناب از منصب رسالت او بالاتر است زيرا [مقتضاى] مقام نبوت، خبرى است كه از جانب خدا به او مىرسد و [مقتضاى] مقام رسالت، پيغام آوردن او از جانب خدا است و اين هر دو، در مقام گفتار و قول است اما [اقتضاى] مقام امامت، آن است كه آن حضرت از جانب