ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣١ - ٢ انواع و اقسام تشرفات
يا على بن محمد السمرى أعظم الله أجر إخوانك فيك فإنّك ميّت ما بينك و بين ستة أيّام فاجمع أمرك و لاتوص إلى أحد يقوم مقامك بعد وفاتك، فقد وقعت الغيبة الثانية [التامة] فلا ظهور إلّا بعد إذن الله عزّ و جلّ و ذلك بعد طول الأمد و قسوة القوب و امتلاء الأرض جوراً و سيأتى شيعتى من يدّعى المشاهدة، ألا فمن ادّعى المشاهدة قبل خروج السفيانى و الصيحة فهو كاذب مفتر.[١]
اى على بن محمد سمرى، خداوند پاداش برادرانت را در مرگ تو بزرگ گرداند. تو تا شش روز ديگر مىميرى، پس كارت را سامان ده و به كسى به عنوان جانشين پس از خود، وصيت مكن كه ديگر غيبت تامه واقع شده است. ديگر ظهورى نيست مگر به اذن خداوند و آن پس از مدتى دراز و بعداز آن كه دلها سخت شد و زمين از ستم پرشد، به وقوع خواهد پيوست. به زودى از شيعيانم، كسانى خواهند آمد كه ادعاى ديدار (مشاهده) مرا مىكنند. آگاه باشيد هركس پيش از خروج سفيانى و صيحه آسمانى ادعاى ديدار مرا كرد، دروغگو و مفترى است.
اين توقيع شريف زمينهساز بحث و گفتوگوهاى فراوانى در زمينه امكان يا عدم امكان ملاقات حضرت مهدى (ع) در زمان غيبت شده و علماى شيعه را به اظهارنظر در اين زمينه واداشته است.[٢] آنچه كه از مجموع اين بحث و گفتوگو برمىآيد اين است كه در اصل امكان ملاقات با آن حضرت ترديدى نيست و اينكه افراد زيادى در طول دوران غيبت كبرا به اين شرافت نائل شدهاند، گواه روشنى بر اين مدعاست، اما سخن در شرايط و ويژگىهاى آن است.
يكى از نكاتى كه همه علماى شيعه در اين زمينه بر آن اتفاق نظر دارند اين است كه در عصر غيبت كبرا باب نيابت و سفارت، به گونهاى كه در مورد نايبان خاص آن حضرت و در دوران غيبت صغرا وجود داشت، بسته شده و هيچ كس نمىتواند ادعا كند كه با آن حضرت در ارتباط بوده و هر زمان اراده كند مىتواند با ايشان ملاقات كند؛ يا به طور خاص از سوى ايشان نيابت يافته كه امورى را به انجام رساند يا دستورهايى را به مردم ابلاغ كند.
نكته ديگرى كه بسيارى از علماى شيعه در كتابها و آثار خود به آن اشاره كردهاند اين است كه ملاقات با امام زمان (ع) مستلزم لياقتها و شايستگىهاى خاصى است كه حتى بسيارى از بزرگان به آن دست نيافتند و گروهى هم كه به اين توفيق دست يافتند با مجاهدتها و تلاشهاى فراوانى بوده است.
حضرت آيتالله جوادى آملى در اين زمينه مىفرمايد:
امام (ع) وحيد دهر است، مثل شمس آسمان است، همانطور كه شما با دستتان نمىتوانيد به آفتاب برسيد، نمىتوانيد به راحتى به امام برسيد.[٣]
با توجه به آنچه گفته شد بايد بسيار مراقب بود كه در طرح موضوع ملاقات با امام زمان (ع) به گونهاى رفتار نكنيم كه مردم گمان كنند هركس مىتواند ادعاى رؤيت كند و هر ادعايى را هم، به راحتى مىتوان پذيرفت.
٢. انواع و اقسام تشرفات
يكى ديگر از موضوعاتى كه در اين زمينه بايد بدان توجه داشت اين است كه آيا همه كسانى كه ادعا مىكنند با امام زمان (ع) ملاقات كردهاند، به راستى شخص آن حضرت و وجود واقعى ايشان را ديدهاند يا احتمالات ديگرى در اين ميان وجود دارد؟
در پاسخ اين پرسش بايد گفت: احتمالات و فروض مختلفى در اين زمينه مطرح است و هرگز نمىتوان ادعا كرد كه همه مدعيان رؤيت امام مهدى (ع) به واقع آن حضرت را ديدهاند.
حضرت آيتالله جوادى آملى در زمينه دستهبندى كسانى كه موفق به ديدار امام زمان (ع) شدهاند، مىفرمايد:
خيلى از موارد است كه انسان بيمار دارد، شفا پيدا مىكند، يا گمشدهاى دارد، پيدا مىكند. اما آيا اينها به وسيله شخص حضرت است يا اولياى فراوانى كه زير نظر حضرت هستند، و يا شاگردان فراوانى كه حضرت دارد؟ يا اين كه يكى از اولياى خود را اعزام مىكند؟ هيچ برهانى بر مسئله نيست كه مثلًا آن كسى كه شخص گمشده را به منزل مىرساند، يا مشكل كسى را حل مىكند، شخص حضرت باشد. اولياى فراوانى در خدمت و تحت تدبير حضرت هستند.