ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٤ - آخرين سوره اى كه نازل شد
ايشان را تكذيب كرده و از دين برگشته و مرتد كردند. لذا به پروردگار عزوجل مراجعه نمود. خداوند هم اين آيه را نازل فرمود:
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ.
اى رسول ما آنچه كه خدايت بر تو نازل كرد ابلاغ نما. چنانچه عمل نكنى رسالت خداوند را به پايان نرساندهاى. بدان كه خداوند ترا از مردم حفظ خواهد كرد. آنگاه بود كه حضرت اقدام به ابلاغ امر خداوند نموده و ولايت على، عليهالسلام. را در روز غدير خم اعلام فرمودند. حضرت دستور اجتماع داد، و امر نمود كه حاضرين به غايبين برسانند.
امام باقر، عليهاسلام، در ادامه فرمود: فرائض و واجبات پى در پى نازل مىشدند تا نوبت به ولايت- كه آخرين فرصت بود- رسيد و خداوند نازل فرمود:
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ
امروز دين شما را كامل و نعمتم را بر شما تمام نمودم.
امام، عليهالسلام، ادامه داد: خداوند عزوجل فرمود، ديگر بعد از اين فريضه، فريضهاى نازل نخواهم كرد. تمامى فرايض را براى شما كامل نمودم.[١]
در مذهب تشيع و پيروان اهل بيت عصمت و طهارت، صلواتالله عليهم اجمعين، همگى برآنند كه سوره مائده آخرين سوره و آيه شريفه اكمال آخرين فريضه است.
اما اهل سنت روايات متعارض و متناقضى در اين باب دارند. عدهاى موافق شيعيان و عدهاى مخالف كه ناقد بصير و محقق دقيق با سعه صدر مىتواند لب كلام و حقيقت؛ امر را سهل و آسان به دست آورد.
سيوطى در الدرالمنثور از سعيدبنمنصور و ابنمنذر از ابوميسره، روايت مىكند:
سوره مائده آخرين سورهاى بود كه نازل گرديد و در آن هفده فريضه است.[٢]
ابن حزم اندلسى در المُحَلّى مىگويد:
به طرق مختلفى از عايشه روايت شده است كه سوره مائده آخرين سورهاى است كه نازل شد. پس آنچه در آن حلال است، حلال بدانيد و آنچه را كه حرام است حرام بشماريد.[٣]
اگرچه از مجموع روايات پذيرفته شده نزد شيعه و سنى كاملًا به دست مىآيد كه مائده آخرين سوره نازل شده است، اما مىتوان گفت كه آيه شريفه اكمال دين خود بهترين شاهد گوياى خود است. چرا كه آيه شريفه با صداى رسا و صراحت تمام اعلام مىدارد كه اكمال دين و اتمام نعمت به من تحقق يافت، و احكام به من ختم گرديد. پس از اين آنچه نازل گرديد خالى از حكم و فريضه خواهد بود. زيرا تشريع به نزول من تمام شد و پايان يافت.
ليكن چنانكه سيره و روش مخالفان شيعه از ديرباز تاكنون چنين بوده و هست كه براى آشكار نشدن حقيقت و عدم بروز واقعيت در تفسير آيات، خصوصاً آنهايى كه در حقانيت اهلبيت عصمت و طهارت،
عليهمالسلام، شأن نزول يافتهاند، احتمالات متعدد و روايات متخالف ذكر مىكنند تا حق مطلب گم گشته و كسى راه به جانى نبرد. آيه شريفه اكمال نيز از اين حيله و نيرنگ در امان نماند و لذا در مورد آخرين آيهاى كه بر پيامبر، صلىاللهعليهوآله، نازل شد، احتمالات فراوانى ذكر شده كه برخى از آنها عبارتند از:
١ آيه ربا، سوره بقره، آيه ٢٧٨؛
٢ آيه كلاله، سوره نسأ، آيه ٢٧٦؛
٣ آيه وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ سوره بقره، آيه ٢٨١؛
٤ آيه لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ، سوره توبه، آيه ١٢٨؛
٥ آيه ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ، سوره انبيأ، آيه ٢٥؛
٦ آيه فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ، سوره كهف، آيه ١١٠؛
٧ آيه وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً، سوره نسأ، آيه ٩٣؛
٨ آخرين سوره، سوره توبه؛
٩ آخرين سوره، سوره نصر و ...
براى هر يك از موارد فوق يك يا چند روايت ذكر كردهاند كه هيچيك مشكل علمى يك محقق منصف را حل نمىكند. زيرا امكان ندارد كه تمام آيات و سورههاى نه گانه فوق