و در مسير كمال او مورد استفاده قرار مى‌گيرد. مال نيز، چون جسم انسان را براى حمل روح و روان تقويت و اجازه عبوديت و عبادت را به او مى‌دهد و زمينه رشد بشر را فراهم مى‌آورد، به عنوان خير تلقّى و معرفى شده است.[١]

از نظر قرآن، مال و ثروت، زينت زندگى دنيا براى انسان‌هاست.[٢] همين امر موجب مى‌شود كه انسان به سبب علاقه به زينت‌ها، به جمع‌آورى مال بپردازد و از تحصيل آن لذّت ببرد.

امّا مشكل از آنجا شروع مى‌شود كه انسان به خطا و اشتباه، گمان مى‌كند تأمين و تحصيل نيازهاى مادّى و جمع‌آورى و تكاثر مال، هدف اصلى است و تمام همّت و تلاش خود را مصروف تحصيل و تأمين آن مى‌كند. اين‌گونه است كه مسير نادرستى را برمى‌گزيند تا اموال بيشترى را كسب كند. برخى از مردم، تمام همّت خويش را براى تحصيل مال مى‌گذارنند؛ بلكه به راه‌هاى حلال و مشروع بسنده نمى‌كنند و با سوگند دروغ،[٣] پرداخت مال رشوه به قضات، به منظور دستيابى به اموال ديگران،[٤] تجاوز به اموال يتيمان، تصرّف ناحق در اموال ديگران‌[٥] و مانند آن، در صدد برمى‌آيند تا مال بيشترى گرد آورده و در اختيار داشته باشند. بنابراين گرايش انسان به مال و تحصيل آن امرى طبيعى است؛ زيرا انسان مى‌خواهد به نيازهاى مادّى و دنيوى خود، از جمله تغذيه و آسايش پاسخ دهد و از امنيت غذايى و سرپناه و جسم و جان برخوردار گردد؛ امّا تصوير نادرست از هستى و اهداف و فلسفه آفرينش موجب مى‌شود تا برخى به جنبه مادّى زندگى، اصالت بخشند و زندگى را در همين محدوده دنياى فانى و مدّت كوتاه عمر خلاصه كنند و بر همين اساس، گرفتار احساس كاذب جاودانگى در سايه مال و ثروت مى‌شوند و آن را مايه جاودانه شدن خود مى‌شمارند.[٦] از اين‌رو گرفتار جمع‌آورى و تكاثر مال مى‌شوند و تا لحظه مرگ نيز از كسب و تحصيل آن دست برنمى‌دارند.[٧]

خداوند در آياتى از «قرآن كريم»،[٨] به حرص طبيعى انسان و آزمندى او نسبت به مال و ثروت اشاره مى‌كند و مى‌گويد كه انسان، آن‌چنان حرص جمع‌آورى مال و ثروت را دارد كه حلال و حرام و پاك و ناپاك را درهم مى‌آميزد و درهم مى‌خورد و مصرف مى‌كند.[٩]

آنچه در پيش رو داريد، شمّه‌اى از آثار لقمه حرام است كه راه فرارى از آن نيست و چه بخواهيم و چه نخواهيم، گرفتار آن خواهيم شد. اميد است كه اين نكات، هشدارى باشد براى همگان، تا بيش از پيش در نوع و راه آنچه به دست مى‌آوريم، دقّت كنيم و فراموش نكنيم كه پيشگيرى، هميشه بهتر و آسان‌تر از درمان است.

آثار لقمه حرام‌

١. كم ارزش شدن نماز

نماز ستون دين و وسيله قبولى همه اعمال ما نزد خداوند بارى تعالى است كه درحديث شريفى از امام محمّد باقر (ع) آمده است كه مى‌فرمايند:

«اوّلين چيزى كه (در روز قيامت) از بنده مورد حسابرسى قرار مى‌گيرد، نماز است. اگر نماز پذيرفته شود، مابقى (اعمال) نيز پذيرفته مى‌شود.»[١٠]

و امام صادق (ع) نيز در روايتى مى‌فرمايند:

«نخستين چيزى كه از بنده حسابرسى مى‌شود، نماز است. پس اگر نماز پذيرفته شد، اعمال ديگرش نيز پذيرفته مى‌شود؛ چنانچه نمازش رد شود، بقيه اعمال او هم قبول نخواهد شد.»[١١]

و نماز، افضل واجبات،[١٢] بهترين وسيله تقرّب به خداوند،[١٣] معراج مؤمن،[١٤] نشانه ايمان،[١٥] نور مؤمن،[١٦] ستون دين،[١٧] پرچم اسلام،[١٨] سيماى دين،[١٩] وصيّت اميرالمؤمنين، على (ع)،[٢٠] كليد بهشت،[٢١]