ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٣ - منابع زيارت ناحيه مقدّسه
اگرچه در مواردى به آن تصريح نكند.
آنگاه مقدّمه كتابش را نقل كرده و به آن استناد نموده است؛[١]
٨. محدّث قمى از ابنالمشهدى، به عنوان شيخ جليل، سعيد، متبحّر، عظيم المنزله و المقدار تعبير كرده و از آثارش، المزار الكبير، «بغيه الطلّاب» و «ايضاح المناسك» و كتابهاى المصباح را نام برده و در مورد مزار كبير فرموده:
علماى ابرار ما بر آن اعتماد كردهاند.[٢]
از مشايخ روايتش: ابنبطريق، ابن زهره، شاذانبن جبرئيل، شيخ هبةالله ابننما، سعيدالدّين محمّد حمصى، ورّامبن ابىفراس و ديگر محدّثان بزرگ را نام برده است.[٣]
٩. شيخ آغا بزرگ تهرانى در «الذّريعة»، كتاب مزار كبير را معرّفى كرده، چند نسخه خطّى او را معرّفى نموده و پانزده تن از مشايخ او را برشمرده است[٤] و در «طبقات»، او را به عنوان عالم جليل واسع الرّوايه ستوده و چهارده تن ديگر از مشايخش را برشمرده. ولادتش را در حدود ٥١٠ ه-. ق. ثبت كرده و تاريخ وفاتش را بعد از ٥٩٤ ه-. ق. دانسته است.
از روايت كتاب مقنعه مفيد با دو واسطه سخن گفته و فرموده:
اين يك سند عالى است.[٥]
١٠. محدّث جليلالقدر مرحوم شيخ على نمازى، از ابنمشهدى، به عنوان شيخ جليل ياد كرده و فرموده:
مؤلّف مزار كبير، مشهور و مورد اعتماد اصحاب است.[٦]
ابنمشهدى كه از مشايخ شيخ نجيبالدين محمّد، اعلم مشايخ محقّق حلّى و از مشايخ با واسطه شهيد اوّل و صاحب مقام بوده و مرحوم شهيد از او، به عنوان امام تعبير كرده و ديگر علماى تراجم، او را با آن تعبيرهاى والا ستودهاند و در مقدّمه كتابش ملتزم شده كه منحصراً از مشايخ مورد وثوق و با اسناد متّصل به معصوم نقل كند. او زيارت ناحيه مقدّسه را به عنوان صادره از ناحيه به يكى از ابواب، ثبت نموده است.[٧]
محدّث نورى از تعبير ابنمشهدى استفاده نموده كه:
همه آنچه در كتاب مزار كبير هست، همهاش مأثور است؛ اگرچه در مواردش به آن تصريح نكرده باشد.[٨]
مرحوم نورى شديداً بر اين مطلب تأكيد كرده و در موارد ديگرى نيز بر آن پاى فشرده است.[٩]
٤. مصباح الزّائر
سومين منبع زيارت ناحيه مقدّسه، كتاب «مصباح الزّائر» تأليف سيّد علىّبن موسىبن طاووس، مشهور به ابنطاووس (٥٨٩- ٦٦٤ ه-. ق). مىباشد.
سيّدابن طاووس آن را به نقل از سيّدمرتضى علمالهدى آورده و فرموده:
سيّدمرتضى علمالهدى با آن، زيارت كرده و ما آن را به گونهاى كه ايشان اشاره كرده است، مىآوريم.[١٠]
آنگاه به مقدار سه صفحه و نيم، مقدّمات زيارت را آورده و سپس همان زيارت ناحيه مقدّسه شيخ مفيد را نقل فرموده است.[١١]
٤. بحارالأنوار
علّامه مجلسى (١٠٣٧- ١١١٠ ه-. ق). در «دائرة المعارف بزرگ بحارالأنوار»، زيارت ناحيه مقدّسه را دو بار نقل فرموده است:
يك بار به عنوان «زيارت عاشورا»، مطابق متن مزار كبير شيخ مفيد و ابنالمشهدى و در پايان، به آن اشاره فرموده است؛[١٢]
يك بار ديگر مطابق مصباح الزّائر به نقل از سيّدمرتضى علم الهدى، به عنوان زيارت مطلقه.[١٣]
آنگاه به استناد مزار كبير ابنمشهدى فرموده است:
پس معلوم شد كه اين زيارت، مأثور و مروى مىباشد.[١٤]