ابن‌ابى‌الحديد معتزلى نيز در برابر كسانى كه در صدور برخى از فرازهاى «نهج‌البلاغه» از مولاى متّقيان عليه السلام ابراز ترديد مى‌كردند، به همين طريق استدلال كرده و اثبات نموده كه همه فقرات «نهج‌البلاغه» از آن حضرت مى‌باشد. وى در مورد خطبه «شقشقيّه» از مصدّق‌بن شبيب واسطى نقل مى‌كند كه او مى‌گفت:

در سال ٦٠٣ ه-. ق. اين خطبه را در خدمت شيخ ابومحمّد، عبدالله‌بن احمد، معروف به ابن‌خشّاب مى‌خواندم. از او پرسيدم: آيا شما معتقد هستيد كه اين خطبه جعلى است؟

گفت: نه. به خدا سوگند! من يقين دارم كه اين خطبه از سخنان آن حضرت است؛ همان‌گونه كه يقين دارم شما مصدّق هستيد.

گفتم: بسيارى از مردمان مى‌گويند: اين خطبه از كلمات سيّدرضى مى‌باشد.

گفت: نه رضى و نه غير رضى. كجا اين توان، اين شيوه و اين اسلوب را داشتند؟ ما نوشته‌هاى رضى را ديده‌ايم و با سبك و اسلوب او در سخن نشر آشنا هستيم.[٢]

روى اين بيان، معارف والا، حقايق درخشان، معانى روشن و مطالب ژرفى كه با اسلوبى بديع، بيانى شيوا، منطقى گيرا و عباراتى بسيار بلند و فصيح در اين زيارت‌نامه آمده، ما را از ارائه هرگونه سند و منبع، بى‌نياز مى‌كند كه چنين حقايق تابناك از هيچ منبعى، جز چشمه‌سار زلال ولايت سرچشمه نمى‌گيرد.

پى‌نوشت‌ها:

[١]. «مجمع‌البحرين»، طريحى، ج ١، ص ٤١٠.

[٢]. «إعلام الورى»، طبرسى، ج ٢، ص ٢١٣.

[٣]. «تاج المواليد»، طبرسى، ص ٦١ (مجموعه نفيسه، ص ١٣٧).

[٤]. «كشف الغمّه»، اربلى، ج ٣، ص ٣٠٩.

[٥]. «المحجّة البيضاء»، فيض كاشانى، ج ٤، ص ٣٣٥.

[٦]. مانند «توقيعات النّاحية المقدّسه» از حاج سعيد ابومعاش.

[٧]. «الرّجال»، نجاشى، ص ٣٤٤، رقم ٩٢٨.

[٨]. «الرّجال»، شيخ طوسى، صص ٣٩٧ و ٤٩٠.

[٩]. همان، ص ٤١٨.

[١٠]. «روضة المتّقين»، محمّدتقى مجلسى، ج ١٤، ص ١٤.

[١١]. «تنقيح المقال»، مامقانى، ج ٤، ص ٣٦٣، رقم ٥٥٢.

[١٢]. همان، ص ٣٦٤.

[١٣]. همان، ص ٣٦١.

[١٤]. «الخلاصه»، علّامه حلّى، ص ٦، رقم ٢٣.

[١٥]. «اختبار معرفة الرّجال»، شيخ طوسى، ص ٦٠٨، رقم ١١٣١.

[١٦]. «الرّجال»، نجاشى، ص ٤٠٠، رقم ١٠٦٦.

[١٧]. «المزار الكبير»، شيخ مفيد، صص ٢٧١- ٢٨٤.

[١٨]. «المزار الكبير»، ابن‌مشهدى، ص ٤٩٦.

[١٩]. همان، ص ٢٧.

[٢٠]. «بحارالأنوار»، علّامه مجلسى، ج ١٠٧، ص ١٩٧.

[٢١]. همان، ج ١٠٩، ص ٢١.

[٢٢]. «مستدرك الوسائل»، محدّث نورى، ج ١٩، ص ٣٦٢.

[٢٣]. علامه مجلسى، همان، ج ١٠٩، ص ٤٤.

[٢٤]. «الكنى و الالقاب»، محدّث قمى، ج ١، ص ٤٩٩، رقم ٥١٥.

[٢٥]. علّامه مجلسى، همان، ج ١، ص ١٨.

[٢٦]. منظور از دو سيّدبن طاووس: ١. سيّد رضى‌الدّين ابن‌طاووس در «مصباح الزائر»، ٢. سيّد عبدالكريم در «فرحه الغرّى» مى‌باشد؛ «مستدرك الوسائل»، نورى، ١٩/ ٣٥٨.

[٢٧]. علامه مجلسى، همان، ج ١، ص ٣٥.

[٢٨]. «امل الآمل»، شيخ حرّ عاملى، ج ٢، ص ٢٥٣، رقم ٧٤٧.

[٢٩]. «مستدرك الوسائل»، محدّث نورى، ج ١٩، ص ٣٥٩.

[٣٠]. «الكنى و الالقاب»، محدّث قمى، ج ١، ص ٤٦٦، رقم ٤٧٧.

[٣١]. همان.

[٣٢]. «الذّريعه»، شيخ آغا بزرگ تهرانى، ج ٢٠، ص ٣٢٤.

[٣٣]. همان، «ثقات العيون» (طبقات اعلام الشيعه، قرن ششم)، ص ٢٥٢.

[٣٤]. «مستدركات علم رجال الحديث»، نمازى، ج ٦، ص ٤٩٩.

[٣٥]. «المزار الكبير»، ابن‌مشهدى، ص ٢٧.

[٣٦]. «مستدرك وسائل»، محدّث نورى، ج ١٩، ص ٣٦٠.

[٣٧]. همان، ج ٢٠، صص ٤٥١ و ٤٥٥.

[٣٨]. «مصباح الزّائر»، سيّدابن طاووس، ص ٢٢١.

[٣٩]. همان، صص ٢٢٤- ٢٣٥.

[٤٠]. «بحارالأنوار»، علّامه مجلسى، ج ١٠١، صص ٣١٧- ٣٢٨.

[٤١]. همان، صص ٢٣١- ٢٤٢.

[٤٢]. همان، ص ٣٢٨.

[٤٣]. همان.

[٤٤]. علامه مجلسى، «تحفه الزّائر»، صص ٤٤٤- ٤٥٧.

[٤٥]. همان، ص ٤.

[٤٦]. چاپ قم، مؤسّسه امام هادى عليه السلام، ١٣٨٦ ش.

[٤٧]. «الصّحيفه الهاديه»، كاشانى، صص ٢٢٧- ٢٠٣، (چاپ ديگر: ٤١٢- ٣٤٢).

[٤٨]. «الدّعا و الزّياره»، شيرازى، صص ٨٠٢- ٧٩٣ (چاپ ديگر: ٦٩٩- ٦٩١).

[٤٩]. «رمز المصيبه»، دهسرخى، ج ٣، صص ٣٨- ١٠.

[٥٠]. «موسوعه زيارات المعصومين»، گروهى، ج ٣، صص ٤٢٥- ٤٠٩.

[٥١]. «نبراس الزّائر»، نگارنده، صص ٢٤٩- ٢٣٦.

[٥٢]. «كتابنامه حضرت مهدى عليه السلام»، نگارنده، ج ١، ص ٣٦١.

[٥٣]. «الذّريعه»، تهرانى، ج ١٤، ص ٢٢٢.

[٥٤]. همان، ج ١٨، ص ٣٤.

[٥٥]. چاپ قم، ١٣٨٣- ١٣٨٠ ش.

[٥٦]. «كاشف الغطاء»، شيخ محمّدحسين الفردوس الأعلى، ص ٥٠.

[٥٧]. «الأنوار اللّامعه»، سيّدعبدالله شبّر، ص ٣١.

[٥٨]. «شرح نهج البلاغه»، ابن‌ابى‌الحديد، ج ١، ص ٢٠٥.