همچنين بنا بر باور گنوسى‌ها، دجّال كسى بوده كه بعد از اقامه دعوى عليه مسيح (ع) او را به دست يهوديان سپرده است كه در پى آن مسيح (ع) را برصليب ميخكوب كردند، امّا مسيح توانست خود را از صليب برهاند و دركوه «مورا» پنهان كند.[٢]

در اين زمينه اگر چه در قرآن صحبت از صليب است، امّا بحث از صليب نقل ادّعاهاى يهود است؛ وگرنه موضع قاطع قرآن حاكى از اين است كه عيسى (ع) آن شب به اذن الهى به آسمان برده شد[٣] و هرگز دست يهوديان به وى نرسيد.[٤]

انگاشته امروزى جامعه مسيحيّت به آنتى كرايست‌

پيروان كليساى انجيلى آمريكا كه حدود يك چهارم جمعيّت اين كشور؛ يعنى هفتاد ميليون نفر را تشكيل مى‌دهند، مهم‌ترين خاستگاه نظرى راستگرايان مسيحى است. بر اساس باور آنان بشر همواره در دنيا شاهد نبرد خير و شر است و بازگشت دوم مسيح در آخرالزّمان طى هفت مرحله صورت مى‌گيرد كه در حال حاضر ما در مرحله ششم يا مرحله كليسا هستيم؛ مرحله بعد «آخرالزّمان» خوانده مى‌شود كه طى آن حضرت عيسى (ع) به سوى زمين رو مى‌كند و مؤمنان را حيات دوباره مى‌بخشد. سپس ضدّ مسيح در زمين ظاهر خواهد شد و خود را به دروغ منجى يهوديان مى‌خواند. برخى معتقدند آنچه موجب باور برخى به او مى‌شود اين است كه او قادر به اعاده صلحى ظاهرى در «خاورميانه» خواهد شد. حكومت ضدّمسيح، هفت سال به طول مى‌انجامد و دوره «رنج يا آزمايش بزرگ» خوانده خواهد شد كه بر اساس آن در نيمه اوّل اين دوره، آنتى كرايست صلح ظاهرى را برقرار و در نيمه دوم عليه اسرائيل اقدام خواهد كرد كه به اين ترتيب مجموعه گناهان بشر كامل شده و دوره بى‌سابقه‌اى براى آزار يهود آغاز مى‌شود تا صحنه براى «نبرد نهايى» يا «آرمگدون» مهيّا شود[٥] و ايشان را به موضعى كه آن را در عبرانى «حارمَجِدّون»، مى‌خوانند، فراهم آورند.[٦]

با اين حال بر اساس باور برخى مسيحيان امروزى شكل گيرى حكومت ضدّمسيح نزديك است كه در اثر آن يك ديكتاتورى سياسى و اقتصادى شديد حاكم خواهد شد به گونه‌اى كه حتّى براى خريد و فروش معمولى نيز احتياج به كسب اجازه است. اينان اعتقاد دارند كه براى تقويت چنين نظامى يك پيامبر دروغين توانا و يك مذهب جهانى به وجود خواهد آمد.[٧]

در روزگار كنونى به خصوص در آستانه هزاره سوم بسيارى از پيروان كليسا از افراد ديكتاتور كه عامل بسيارى ازجنگ‌ها و ويرانى‌هاى دوران معاصرند، به عنوان آنتى كرايست يا ضدّمسيح سوم ياد كرده‌اند. اين باور از آنجايى شكل گرفته است كه در متون كتاب مقدّس شاهد اين عبارات هستيم: جنگ‌ها و اخبار جنگ‌ها را خواهيد شنيد ...

... زيرا قومى با قو مى و مملكتى با مملكت ديگر درگير خواهد شد.[٨]

ملاحظه مى‌شود در حالى كه كتاب مقدّس، مشخّصّات آنتى كرايست را دقيقاً بيان نكرده است، شوراى كليسا سعى داشته‌اند با تعيين مصداق، ذهن جامعه را به سمت اين قسمت از عبارت ببرند كه: اكنون هم دجّالان بسيار ظاهر شده‌اند.[٩]

امّا با دقّت در ابتدا و انتهاى كلام و با توجّه به آموزهاى اسلامى به خصوص بحث آخرالزّمان مى‌توان به جمع بندى زير رسيد:

١. دجّال، حقيقتى انكارناپذير در باورمسيحيان است.

٢. هنوز او در اجتماع ظاهر نشده است؛ چرا كه مى‌گويد: شنيده‌ايد كه او مى‌آيد.[١٠]

٣. ظهور آنتى كرايست در ساعت آخر است: اى بچّه‌ها، اين ساعت آخر است و چنان كه شنيده‌ايد، دجّال مى‌آيد.[١١]

دجّال در منابع مأثور

١. اعتقاد به ظهور دجّال‌

شيعه و اهل سنّت در منابع خود از دجّال ياد كرده‌اند. در خطبه‌اى اختصاص يافته به دجّال، صعصةبن صوحان، از امام على (ع) از زمان ظهور وى در جامعه پرسش مى‌كند كه حضرت با ارائه كامل شرايط زمانى و مكانى وى، سيماى روشنى از آينده ارائه مى‌كند.[١٢]

نزد اهل سنّت، اعتقاد به خروج دجّال، همسنگ باور مهدويّت دانسته شده و منكر آن در شمار كافران معرفى مى‌شود؛ جابر بن عبدالله انصارى از پيامبر (ص) نقل مى‌كند: «كفر و من كذّب بالمهدى فقد كفر»[١٣] و در نقلى ديگر از رسول خدا (ص)، سه باور مهدويّت، خروج دجّال و نزول حضرت عيسى (ع) امرى ضرورى در اعتقاد اسلامى‌ترسيم مى‌شود.

در منابع شيعى، ظهور دجّال از جانب شرق و از «سجستان» پيش‌گويى شده است، آنجا كه رسول خدا (ص) در حديثى طولانى با اشاره به حوادث آينده مى‌فرمايد: «و ظهور الدّجال، يخرج بالمشرق من سجستان»[١٤] بنابر باور شيعى آنچه درباره آينده بيان مى‌شود، بنا بر اراده الهى امكان تغيير دارد.

٢. نشانه‌هاى ظهور دجّال‌

در قرآن مجيد آمده است:

«هَلْيَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ‌