سه آيه آخر سوره مبارك حشر را تلاوت كنيد تا ملكه شما شود و اوّلين اثرى كه از آن مترتّب مى‌شود، پس از مرگ و شب اوّل قبر است. وقتى كه ملكين از طرف پروردگار براى سؤال و جواب مى‌آيند، در جواب «من ربّك؟»[١] بگوئى: «هُوَاللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ هُوَ اللَّهُ الْخالِقُ الْبارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‌ يُسَبِّحُ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ»[٢]

وقتى اين طور پاسخ بگويى ملائكه الهى مبهوت و متحيّر مى‌شوند، چون اين معرفى حق است به زبان حق، نه معرفى حق به زبان خلق.[٣]

گوش كردن به تغنيّات‌

[٤]

اى عزيز، بكوش تا صاحب عزم و داراى اراده شوى،[٥] كه خداى نخواسته اگر بى‌عزم از اين دنيا هجرت كنى، انسان صورى بى‌مغزى هستى كه در آن عالم به صورت انسان محشور نشوى؛ زيرا كه آن عالم، محلّ كشف باطن و ظهور سريره است و جرئت بر معاصى، كم كم انسان را بى‌عزم مى‌كند و اين جوهر شريف‌[٦] را از انسان مى‌ربايد. استاد معظّم ما مى‌فرمودند:

بيشتر از هر چه، گوش كردن به تغنيّات، سلب اراده و عزم از انسان مى‌كند.[٧]

سگ درگاه خدا

به قول شيخ بزرگوار ما: شيطان، سگ درگاه خداست. اگر كسى با خدا آشنا باشد، به او عوعو نكند و او را اذيّت نكند.

سگ در خانه، آشنايان صاحب خانه را دنبال نكند. شيطان نمى‌گذارد كسى كه آشنايى با صاحب‌خانه ندارد، وارد خانه شود. پس اگر انسانى با صاحب‌خانه در ارتباط است، مى‌تواند از او بخواهد كه شرّ سگ خانه‌اش را از او كم كند و از صاحب‌خانه بخواهد كه صداى آن سگ را بخواباند.[٨]

راهى براى اصلاح نفس‌

جناب عارف بزرگوار مى‌فرمودند كه:

مواظبت به آيات شريف آخر سوره حشر، از آيه شريف: «ياأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ.»[٩] تا آخر سوره مباركه، با تدبّر در معنى آنها در تعقيب نمازها، خصوصاً در اواخر شب كه قلب فارغ البال است، خيلى مؤثّر است در اصلاح نفس.[١٠]

محبّت دنيا، در وقت مردن‌

بدان كه «نفس» در هر حظّى كه از اين عالم مى‌برد، در «قلب» اثرى از آن واقع مى‌شود ... و سبب تعلّق آن است به دنيا و التذاذات هر چه بيشتر باشد، قلب از آن بيشتر تأثير پيدا مى‌كند و تعلّق و حُبّش بيشتر مى‌گردد تا آنكه تمام وجهه قلب، به دنيا و زخارف آن گردد و اين منشأ مفاسد بسيارى است. تمام خطاهاى انسان و گرفتارى به معاصى و سيّئات، براى همين محبّت و علاقه است و از مفاسد بزرگ آن، چنانچه حضرت شيخ عارف ما، روحى فداه مى‌فرمودند، آن است كه:

اگر محبّت دنيا، صورت قلب انسان گردد و انس به او شديد شود، در وقت مردن كه براى او كشف شود كه حق تعالى او را از محبوبش جدا مى‌كند و ما بين او و مطلوباتش افتراق مى‌اندازد، با سخطناكى و بغض به او از دنيا برود.

و اين فرمايش كمرشكن، بايد انسان را خيلى بيدار كند كه قلب خود را خيلى نگاه دارد.[١١]

حضور قلب‌

همه ارباب صنايع و حرف‌[١٢] و اهل لذّات و معاملات و عادات، اعمال خود را به حضور قلب انجام مى‌دهند، به جهت آنكه قلب داراى محبوب است و بنابراين متوجّه به محبوب خواهد بود؛ فقط اهل عبادت، محروم از قلبند! با آنكه اساس پرستش و ستايش بر حضور است و حقيقتاً تمام عاملين، اخطار مى‌كنند به اهل عبادت كه ما عملى نكرده‌ايم مگر به حضور قلب، آيا شما در تمام عمر عبادت كرده‌ايد به حضور قلب يا نه؟[١٣]

پى‌نوشت‌ها:

[١]. يعنى: خداى تو كيست؟

[٢]. سوره حشر، آيات ٢٤- ٢٢.

[٣]. آيت الله نصرالله شاه‌آبادى، برنامه راديويى سيماى فرزانگان، سال ١٣٦٥.

[٤]. آوازها و موسيقى‌هاى مطرب.

[٥]. امام خمينى (ره) در كتاب آداب نماز مى‌فرمايند كه شيخ بزرگوار، شاه آبادى روحى فداه، از عزم و اراده به «مغز انسانيّت» تعبير مى‌كردند.

[٦]. عزم و اراده.

[٧]. چهل حديث، امام خمينى (ره)، حديث ١، ص ٨؛

[٨]. چهل حديث، امام خمينى (ره)، ص ٥٢.

[٩]. سوره حشر، آيه ١٨.

[١٠]. چهل حديث، امام خمينى، صص ٢٠٧ و ٢٠٨.

[١١]. همان، صص ١٢٣ و ١٢٤.

[١٢]. حرفه‌ها.

[١٣]. شذرات المعارف، شاه آبادى، شذره چهارم، معرفه ١٤٦.