نورى از ملكوت، زندگانى آيتاللّه العظمى گلپايگانى - مهدى لطفى - الصفحة ٩٧ - مسافرتهاى زعيم عاليقدر حوزه

٢) تدريس و تعليم و تربيت طلاب:

تدريس و تعليم طلاب بيش از هفتاد سال مدام استمرار داشته و با رغبت و شوق و علاقه فراوان به تدريس و تربيت طلاب مى‌پرداختند. حوزه درسى ايشان به سادگى تعطيلى‌بردار نبود. و مراقبت اكيد داشتند كه جز در موارد ضرورى درس را تعطيل نكنند. و توانستند هزاران نفر از علماء و فضلاء بزرگان عصر را تربيت كنند.

٣) تحول در نظام آموزشى حوزه:

از ديرباز رسم آموزشى حوزه بر اين بود كه طلاب شخصا به انتخاب استاد مى‌پرداختند و به تحصيل ادامه مى‌دادند. اين روش با توجه به ويژگى‌هاى ممتاز و برجسته‌اش مشكلاتى براى طلاب خصوصا براى كسانى كه براى اولين بار وارد حوزه مى‌شدند به وجود آورده بود. و چه بسا موجب سرگردانى و حيرت طلاب مبتدى مى‌شد. كه مدتها بايد به دنبال استاد و حجره باشد. گاهى هم به خاطر نبودن راهنما عمرشان ضايع شده و به بطالت مى‌گذشت. اين مسائل ذهن بسيارى از فضلاء و انديشمندان را به خود مشغول ساخته بود و نياز به تغيير اساسى در آنرا به خوبى حس مى‌كردند. ولى يكى از مشكلات اساسى در تغيير اين سبك علاوه بر كارشكنى‌هاى معاندين و مغرضين، مخالفت بعضى از دوستان بود. و مخالفت آنها به جهت ترس از حذف روش سنتى و عدم اطمينان به برنامه‌هاى جديد بود. و لذا نياز به وجود فردى احساس مى‌شد كه اذهان عمومى، به سلامت فكرى و تدبير و انديشه او واقف باشد.

ديرى نپائيد كه با هوشيارى و اعمال نظر علماى اسلام، خصوصا مرجع عظيم الشأن جهان تشيّع، حضرت آيت اللّه گلپايگانى ١ كه از آراستگى علم و عمل و تقوى برخوردار بود، اين تحول چشمگير در حوزه پديدار گشت.

زعيم بزرگوار و فقيه راحل، زمانى چنين فكرى در انديشه بزرگشان بوجود آمد كه سخن از درسهاى كلاسيك و تأسيس مدارس جديد و برگزارى امتحانات، اگر جرم به‌