انديشه هاى فقهى- سياسى آيتاللّه العظمى گلپايگانى در عصر غيبت - امامى، محمدمهدى - الصفحة ٤٦ - ٢ - تعريف سياست از ديدگاه انديشمندان مسلمان

عالى‌ترين مرتبه سياست را به خود اختصاص مى‌دهند، سياست انبياء با چنين جايگاه ويژه‌اى، شامل تمامى انسانها، اعمّ از خواص و عوام مى‌شود و ظاهر و باطن آنها را در برمى‌گيرد.

٢) سياست خلفاء، سلاطين و ملوك: اين عده به جهت قدرت ظاهرى كه دارند، تنها بر ظاهر انسانها، اعم از خواص و عوام، حكم مى‌رانند، فقها نيز همدوش خلفاء نيز همدوش خلفاء و اميران اصلاح جوارح و ظوارح را برعهده دارند.

٣) سياست علماء، عالم در نزد غزالى نقش بسيار برجسته و حياتى را برعهده دارد و اصلاح و يا فساد آنان تأثيرات مستقيم و اساسى در فساد و اصلاح جامعه و يا حكام دارد، اين علماء كه ورثه الانبياء محسوب مى‌شوند، مى‌توانند به اصلاح و بواطن انسانهاى محدودى همّت گمارند.

٤) سياست واعظان، واعظان كسانى هستند كه تنها قادر بر اعمال سياست بر بواطن عوام مى‌باشند، واعظ، مجتهد و يا عالم آخرت نيست او كسى است كه براساس بديهيات اعتقادى و سنتهاى اخلاقى، به اصلاح نفوس عوام اهتمام دارد، بايد اذعان داشت كه از نظر غزالى، شرايط عينى جامعه و سير وقايع به گونه‌اى صورت بسته كه سياست انبياء به گونه‌اى نازلتر، در ميان حكام، علماء و وعّاظ تقسيم شده است و هريك از اين سه گروه بخشى از سياست انبياء را