انديشه هاى فقهى- سياسى آيتاللّه العظمى گلپايگانى در عصر غيبت - امامى، محمدمهدى - الصفحة ٢٦٦ - ولايت فقيه و اختيارات

هم گفته مى‌شود، صاحب جواهر، محقق كركى، ملا احمد نراقى، آيت اللّه العظمى گلپايگانى و امام خمينى هستند، آيت اللّه العظمى گلپايگانى در بيان و توضيح روايت تحف العقول از سيد الشهداء عليه السّلام «بأن مجاري الأمور و الأحكام على ايدى العلماء اللّه ...» مى‌فرمايند: «له ظهور تام في المقام من اثبات الولاية للفقهاء الكرام‌[١]» در واقع فقيه عادل حاج الشرايط از نظر ايشان در ارتباط با حكومت، سياست و رسيدگى به امور اجتماعى جامعه و امت اسلامى ولايت تام دارند، البته گاهى ممكن است بين حقوق امام خمينى قدّس سرّه از چنين ولايتى تعبير به مطلقه كرده‌اند، كه مرادشان اعمّ از دو نظريه بعدى است.

نظريه دوم (ولايت و تصرف فقيه در امور حسبيه): طرفداران اين نظريه قيد «عام و مطلق» را براى فقيه نمى‌پذيرند بلكه اختيارات فقيه را محدود به افتاء و اجراى حدود و قضاوت و جواز تصرف در امور حسبيه مانند حفظ مال غايب و صغير مى‌كنند، اين نظريه را محقق نائينى مطرح كرده‌اند، ايشان با تقسيم ولايت‌به‌ولايت غير قابل تفويض و ولايت قابل تفويض، معتقد است كه ولايت قابل تفويض، ولايت امام در امور سياسى، قضاء و افتاست، كه قابل تفويض به غير امام است، هرچند كه اين ولايت قابل تفويض است، اما ادله ولايت فقيه تخصصا ناظر به ولايت فقها در قضاء و افتاست نه امور سياسى،

[١]- احمد صابرى همدانى، پيشين، ص ٦٧.