در ن و لوح و قلم مطلوبست. و اگر كسى در نون و حوت و لوح و قلم طالب تفسير و تفصيل بيشتر مى‌باشد به شرح ما بر «فصوص فارابى»، شرح فصّ پنجاه و هشتم آن رجوع بفرمايد.

سيوطى در «جامع صغير» از حضرت رسول ٦ روايت كرده است:

دعوة ذى النّون اذ دعا بها و هو في بطن حوت‌ «لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ» لم يدع بها رجل مسلم في شى‌ء قطّ الّا استجاب اللَّه له.

تبصره: شيخ عارف محيى الدين عربى فصّ يونسى «فصوص الحكم» را به حكمت نفسيّه در كلمه يونسيّه عنوان داده است. و فصّ يونسى به مناسبت ذكر يونسى در ذكر و ذاكر و مذكور است. شارح قيصرى در بيان اختصاص حكمت نفسيّه به كلمه يونسيّه مطلبى شريف دارد كه مضمون آن به ترجمه اين كمترين چنين است:

نفس ناطقه انسانى چون حاوى صفات الهى و صفات كونى و معانى كلّى و جزئى است مظهر اسم شريف جامع الهى است، و چون نفس ناطقه انسانى به اين لحاظ مظهر اسم جامع است برزخ صفات مذكور است و از اين جنبه برزخيّت تعلّق به ابدان گرفته است چه برزخ آنى است كه در او صفت طرفين جمع است طرفى كه روحانى محض است و طرفى كه جسمانى صرف، لذا خليفة اللَّه است.

كلمه يونسيّه را با حكمت نفسيّه از اين رو مقارن كرده است كه نفس را با يونس ٧ شباهت‌ها است: چنان كه خداوند يونس را در دريا به حوت مبتلا كرد نفس را به تعلّق در جسم مبتلا نموده است و چنان كه يونس در ظلمات ندا كرد كه: لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ‌ و خداوند در حقّ او فرمود:

وَ نَجَّيْناهُ مِنَ الْغَمِّ وَ كَذلِكَ نُنْجِي الْمُؤْمِنِينَ‌، همچنين نفس در عين ظلمات طبيعت و بحر هيولانى و جسم ظلمانى به رب خود توجّه نموده است، پس وحدانيّت و فردانيّت حق براى او منكشف شده است و به آن اقرار نموده است و به عجز و قصور خود اعتراف كرده است، پس خداوند او را از مهالك طبيعت نجات داده‌