اخلاق اقتصادى - الهام نیا؛ وفا؛ مقدس نیا - الصفحة ٧٩ - ب - در ماندگى

مرز اسراف‌

نظر به تنوّع مال و ثروت و گوناگونى راههاى مصرف، ميانه‌روى يا اسراف نيز به همان نسبت نمود پيدا كرده و در زمانها ومكانهاى مختلف، تغيير مى‌يابد. آنچه قدر مشترك ميان اقسام ثروت است و مرز ميانه روى و اسراف را تعيين مى‌كند، شش مورد است كه بطور مختصر بيان مى‌كنيم:

الف- اتلاف‌

اگر مصرف به اتلاف و تضييع، منجر شود اسراف است. امام صادق (ع) فرمود:

«... إِنَّمَا الْإِسْرافُ فيما اتْلِفَ الْمالُ ...»[١]

اسراف درجايى است كه مال، تلف شود.

ضايع كردن مال، هر چند كم باشد، اسراف است. از اين رو، دور انداختن هسته ميوه، درجايى كه قابل استفاده باشد، دور ريختن غذا و نان و لباس و غيره، كه قابل استفاده خود يا ديگرى است، زياده روى در مصرف آب، هنگام وضو گرفتن و مانند آن، اسراف است و در غير اين، اسراف محسوب نمى‌شود بطور مثال، درباره پوشاك، حديث داريم كه اگر لباس كار و خانه يكى باشد، اسراف است چون سبب مى‌شود لباس زود از بين برود ولى داشتن چندين لباس به خاطر حفظ ونگهدارى آنها مجاز و پسنديده است.[٢]

ب- در ماندگى‌

درماندگى يكى ديگر از مرزهاى اسراف است. قرآن كريم، اين مرز را درباره انفاق بيان كرده، مى‌فرمايد:

[١] - بحارالانوار، ج ٧٥، ص ٣٠٣.

[٢] - همان مدرك.