اخلاق اقتصادى - الهام نیا؛ وفا؛ مقدس نیا - الصفحة ١٥٩ - درآمدهاى حرام

وآشاميدن برسد، يا به مصرف لباس ومسكن وغيره، يا اينكه آن را تصرف كرده، مصرف نكند. به همه اين موارد عنوان «أكل سحت» يا «حرامخورى» داده مى‌شود.

نمونه‌هايى از درآمدهاى حرام دراسلام عبارتند از: درآمد حاصل از شراب، قمار، دزدى، كم فروشى، ربا، رشوه، فحشا، خيانت وغيره. همين طور همه كارهايى راكه موجب سود برخى وزيان برخى ديگر شود، حرام وگناه شمرده و براى آنها كيفر سخت وعده داده است.

در اينجااين سؤال پيش مى‌آيد كه: آيا درآمدهاى حرام همه در يك درجه‌اند يانه؟

در پاسخ بايد گفت: درآمدهاى حرام همه ازنظر اسلام خبيثند و باعث فساد اخلاق مى‌شوند. امّا در خباثت درجاتى دارند. بعضى، ازپليدى بيشتر واثرات كشنده‌ترى در از بين بردن فضيلتهاى انسانى برخوردارند و برخى كمتر؛ به طور مثال كم فروشى و رباخوارى هر دو از درآمدهاى حرام محسوب مى‌شود، ولى پليدى آنها يكسان نيست.

رباخوار از نظر قرآن كريم، حكم محارب با خدا را دارد.[١] و به تعبير امام باقر ٧:

«أَخْبَثُ الْمَكاسِبِ كَسْبُ الرِّبا»[٢] خبيث‌ترين درآمدها، درآمد ربااست.

ولى درباره كم فروشان به ترساندن و سرزنش آنان بسنده كرده و فرموده است:

«وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ»[٣] واى به حال كم فروشان.

خلاصه اينكه، درجه پليدى درآمدهاى حرام يكسان نيست، و شدّت وضعف دارد، ولى بطور كلى همه آنها در فضايل انسانى و اخلاقى نقش مخرّب دارند كه به توضيح آن مى‌پردازيم:

[١] - بقره، آيه ٢٧٩.

[٢] - وسائل الشيعه، ج ١٢، ص ٤٢٣.

[٣] - مطففين، آيه ١.