اخلاق اقتصادى - الهام نیا؛ وفا؛ مقدس نیا - الصفحة ٧٧ - ١ - شخصى

سپس فرمود:

آرى همين خانه وسيع مى‌تواند مايه وسعت خانه آخرت شود، زيرا مى‌توانى در اينجا مهمان نوازى كنى، وبه بستگان خود رسيدگى نمايى، وحقوق شرعى را بپردازى. در اين صورت به آخرت (نيكو) نيز دست خواهى يافت.

پس از اين نصيحت، علاء گفت:

اى اميرمؤمنان! من از دست برادرم، عاصم، شكايت دارم؛ عبايى به تن كرده واز زندگى دست كشيده است.

امام فرمود: او راحاضر كنيد. هنگامى كه عاصم آمد به او فرمود:

«ياعُدَوّ نَفْسِهِ لَقَدِاسْتَهامَ بِكَ الْخَبيثُ، أَما رَحِمْتَ اهْلَكَ وَ وَلَدَكَ؟ أَتَرَى اللَّهَ احَلَّ لَكَ الطَّيِباتِ وَ هُوَ يَكْرَهُ أَنْ تَأْخُذَها؟ ...»[١]

اى دشمنك خود! خبيث (شيطان) سرگردانت كرده، آيا به زن و فرزندت رحم نمى‌كنى؟

آيا مى‌پندارى خدايى كه چيزهاى پاكيزه را بر تو حلال كرده، بيزار است كه تو از آن بهره‌مند گردى؟

انفاق كردن به ديگران نيز بايد عاقلانه و در حد اعتدال باشد، اگر از حدّ، تجاوز كند چه بسا موجب واماندگى، تهيدستى، وارد شدن لطمه روحى وآبرويى گشته و مانع كار وفعاليت انسان گردد. قرآن كريم دراين باره مى‌فرمايد:

«وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى‌ عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً»[٢]

هرگز دستت را بر گردنت زنجير مكن (ترك انفاق و بخشش منما) وبيش از حد نيز آن را مگشا كه مورد سرزنش قرارگرفته و از كارفرومانى.

امام صادق ٧ درباره آيه‌ «وَ آتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصادِهِ وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ»[٣] فرمود:

[١] - نهج البلاغه، فيض، خطبه ٢٠٠، ترجمه آزاد.

[٢] - اسراء، آيه ٢٩.

[٣] -( هنگام چيدن ميوه) حق آن را بدهيد واسراف نكنيد كه خداوند، مسرفين را دوست نمى دارد( انعام، آيه ١٤١.)