و تشبیه پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله)درباره این دوازده تن به نقبای بنی اسرائیل و اوصیای حضرت موسی(علیه السلام)که در حدیث ابن مسعود در مسند احمد بن حنبل و کتاب های دیگر روایت شده است به همین نکته اشاره دارد[١]. خود این حدیث شریف نیز آنجا که در بعضی از عبارات خود میان وجود این پیشوایان و برپایی و حفظ دین ارتباط ایجاد کرده است بر همین نکته دلالت داشته است بنابر این این دوازده تن اوصیای رسول خدا(صلی الله علیه وآله)و جانشینان او در وصایت بر دین و هدایت مردم به سمت دین می باشند.

عدم فاصله زمانی میان خلفای دوازده گانه

ذکر این نکته در باره خلفای دوازده گانه که دین خداوند به واسطه آنان استوار و پابرجا می ماند، خود دلیل بر استمرار وجود آنان در فاصله زمانی میان وفات رسول خدا(صلی الله علیه وآله)و روز قیامت است. چرا که اگر معتقد به تفرقه میان آنان شویم و در حالی که بقای دین به وجود آنان بستگی دارد، زمانی را خالی از آنان بدانیم، در واقع معتقد به ضایع شدن اسلام و عدم برپایی آن در برهه ای از زمان شده ایم و این برخلاف مضمون حدیث شریف می باشد که با عباراتی چون:«لا یزال الدین قائماً ; همواره این دین برپا می باشد...»یا«لا یزال الإسلام عزیزاً ;همواره دین اسلام عزیز خواهد بود...» عزت و بقای دین را به وجود این افراد منوط و مربوط کرده است.

از همین رو است که نمی توان مصداق حدیث شریف را اشخاصی دانست که در طول تاریخ اسلام پراکنده هستند بلکه نباید به هیچ وجه برهه ای از زمان را فرض کرد که از وجود آن بزرگواران خالی باشد. پس وجود این دوازده تن پشت سر هم و پیوسته است.

همین صفت که برقراری دین خدا به واسطه آنان است نکته دیگری را نیز روشن می کند و آن این که: منظور از خلافت و جانشینی پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)همان معنای عامی است که قبلا بیان کردیم و در درجه اول شامل جانشینی پیامبر در مقام پاسداری از دین حق و دعوت و راهنمایی مردم به سوی آن می باشد و این صفت، به آنان شایستگی سرپرستی امت و ولایت شرعی بر آنان را می دهد که مطابق مفاد حدیث شریف غدیر که پیشتر گذشت، برگرفته از ولایت پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)است.

خود این امر نیز ذاتاً مستلزم آراستگی آنان به درجه بالای آشنایی با دین حق و عمل به آن می باشد تا شایستگی حراست از دین و دعوت مردم را به آن داشته باشند و عبارت:«کلهم یعمل بالهدی و دین الحق» ;همه آنان بر اساس هدایت و دین حق عمل می کنند» که در ذیل بعضی از روایات این حدیث آمده است اشاره به همین صفت دارد[٢].

[١] مسند احمد ١ / ٣٩٨، طبرانی، معجم کبیر ١٠ / ١٩٥، حاکم، مستدرک ٤ / ٥٠١.

[٢] ابن حجر عسقلانی، فتح الباری فی شرح صحیح البخاری ٣ / ١٨٤ باب استخلاف.