آنان می خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش سازند; ولی خدا نور خود را کامل می کند هر چند کافران خوش نداشته باشند! * او کسی است که رسول خود را با هدایت و دین حق فرستاد تا او را بر همه ادیان غالب سازد، هر چند مشرکان کراهت داشته باشند[١].

ج: هُوَ الَّذِی أَرْسلَ رَسولَهُ بِالْهُدَی وَ دِینِ الْحَقِّ لِیُظهِرَهُ عَلی الدِّینِ کلِّهِ وَ کَفَی بِاللَّهِ شهِیدا ;

او کسی است که رسولش را با هدایت و دین حق فرستاده تا آن را بر همه ادیان پیروز کند; و کافی است که خدا گواه این موضوع باشد[٢].

مفسران مذاهب مختلف اسلامی تصریح کرده اند که این وعده محقق الوقوع فقط در زمان مهدی موعود به تحقق می رسد; آنجا که اسلام بر همه ادیان برتری پیدا کرده شرق و غرب را فرا خواهد گرفت[٣]. و دولت جهانی اسلام برپا می شود; زیرا مراد از واژه اظهار در آیات قرآن، پیروزی و استیلا است نه این که صرفاً با دلایل و براهین تنها در عرصه نظری پیروز می گردد، چرا که چنین پیروزی همیشه برای اسلام فراهم بوده است و بشارت خداوند بر امری تعلق می گیرد که در آینده واقع خواهد شد. فخر رازی هم در تفسیر خود به همین مطلب استدلال کرده است[٤].

٢. جانشینی مؤمنان صالح

الف: وَ لَقَدْ کتَبْنَا فی الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الأَرْض یَرِثُهَا عِبَادِی الصالِحُونَ ;

ودر حقیقت، در زبور پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته ما به ارث خواهندبرد[٥].

ب:وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ ءَامَنُوا مِنکمْ وَ عَمِلُوا الصالِحاتِ لَیَستَخْلِفَنَّهُمْ فی الأَرْضِ کمَا استَخْلَف الَّذِینَ مِن قَبْلِهِمْ وَ لَیُمَکِّنَنَّ لهَُمْ دِینهُمُ الَّذِی ارْتَضی لهَُمْ وَ لَیُبَدِّلَنهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً یَعْبُدُونَنی لا یُشرِکُونَ بی شیْئاً وَ مَن کفَرَ بَعْدَ ذَلِک فَأُولَئک هُمُ الْفَاسِقُونَ ;

خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده اند، وعده داده است که حتماً آنان را در زمین جانشین قرار دهد; همان گونه که کسانی را که پیش از آنان بودند جانشین)خود(قرار داد، و آن دینی را که برایشان پسندیده است به سودشان مستقر کند، و بیمشان را به ایمنی مبدل گرداند،)تا(مرا عبادت کنند و چیزی را با من شریک نگردانند، و هر کس پس از آن به کفر گراید; آنانند که نافرمانند[٦].

ج:الَّذِینَ إِن مَّکَّنَّاهُمْ فی الأَرْضِ أَقَامُوا الصلَوةَ وَ ءَاتَوُا الزَّکوةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنکَرِ وَ للَّهِ عَاقِبَةُ الأُمُورِ ;

همان کسانی که چون در زمین به آنان توانایی دهیم، نماز برپا می دارند و زکات می دهند و به کارهای پسندیده وامی دارند، و از کارهای ناپسند باز می دارند، و فرجام همه کارها از آنِ خداست»[٧].

[١] صف / ٨ و ٩ .

[٢] فتح / ٢٨ .

[٣] تفسیر قرطبی ٨ / ١٢، تفسیر کبیر ١٦ / ٤٠، روایات از طرق اهل بیت((علیهم السلام)) نیز در رابطه با اختصاص تحقق این وعده به عصر مهدی موعود بسیار زیاد است.

[٤] تفسیر کبیر ١٦ / ٤٠.

[٥] انبیا/ ١٠٥.

[٦] نور/ ٥٥ .

[٧] حج / ٤١ .