شادى و شادكامى از ديدگاه اسلام - خطيب، سيد مهدى - الصفحة ٧٨ - و ماهيت نشاط

احساسى همچون نشاط باشيم؟ چه چيز، تحرّك و تكاپو و انبساط خاطر را از ما مى‌گيرد و مانع به وجود آمدن نشاط مى‌گردد؟ وجود منظومه‌اى از روايات، به اين‌گونه سؤالات، پاسخ خواهند داد.

با وجود زاويه نگاهى كه به اين مجموعه از روايات شده، دسته‌بندى ذيل به دست آمد، اگر چه هر پژوهشگرى، مى‌تواند ترتيب منطقى ديگرى را ارائه نمايد. مجموعاً هفتاد حديث، مورد بررسى قرار گرفت كه از اين مجموعه، در بخش اوّل، عوامل نشاط به عنوان مهم‌ترين منابع ايجاد نشاط، معرّفى شده‌اند. از مجموع ٢٦ حديث، دسته‌بندى چندگانه‌اى براى اين عوامل به دست آمد. روابط اجتماعى، بهداشت، ورزش، تغذيه، لذّت‌هاى عينى و مسائل معنوى، از اين دسته عوامل‌اند.

بخش ديگرى كه از مجموع يازده حديث، شكل گرفته است، به موانع ايجاد نشاط مى‌پردازد، كه سستى، خواب طولانى بدون ياد خدا و گناه، از سرفصل‌هاى اين بخش است.

امّا كاربرد نشاط در زندگى ما، مجموعه‌اى شامل ده حديث را به خود اختصاص مى‌دهد كه در پنج محور: تلاوت قرآن، هدايت، عبادت و شب زنده‌دارى، جمع شده است.

و. ماهيّت نشاط

احساسات و انفعالات، سطحى‌ترين و آشكارترين مرتبه از مراتب نفس را تشكيل مى‌دهند؛ يعنى اگر عميق‌ترين نقطه روح و نفس انسانى را، همان عميق‌ترين نقطه وحدت و بساطت نفس، تلقّى كنيم و از آن نقطه وحدت به سوى كثرت، و از اعماق پيچيده، به‌