شادى و شادكامى از ديدگاه اسلام
(١)
مقدمه
١٣ ص
(٢)
بخش اول فرح از نگاه آيات و احاديث
١٥ ص
(٣)
يك شيوهنامه
١٨ ص
(٤)
دو واژهپژوهى
٢٠ ص
(٥)
الف فرح
٢٠ ص
(٦)
جمعبندى
٢٢ ص
(٧)
ب حزن
٢٣ ص
(٨)
جمعبندى
٢٤ ص
(٩)
سه ماهيت شادى
٢٥ ص
(١٠)
چهار پايدارى شادى
٣٠ ص
(١١)
الف شادىهاى پايدار
٣١ ص
(١٢)
ب شادىهاى ناپايدار
٣٢ ص
(١٣)
پنج منابع شادى
٣٣ ص
(١٤)
الف ثروت
٣٣ ص
(١٥)
ب روابط اجتماعى
٣٨ ص
(١٦)
ج تغذيه
٤٠ ص
(١٧)
د سياحت و تفريح
٤٢ ص
(١٨)
ه دانش و تحصيلات
٤٣ ص
(١٩)
و شادىبخشى به ديگران
٤٤ ص
(٢٠)
1 شادى بخشى در كانون خانواده
٤٤ ص
(٢١)
2 شادىبخشى به كودكان بى سرپرست
٤٥ ص
(٢٢)
ز مسئوليتپذيرى يا مسئوليتگريزى؟
٤٥ ص
(٢٣)
ح انتقام و تخريب يا بخشش و يارى؟
٤٦ ص
(٢٤)
ط معنويت
٤٧ ص
(٢٥)
1 باورهاى مذهبى
٤٧ ص
(٢٦)
باور به رحمت و فضل پروردگار
٤٧ ص
(٢٧)
2 آيينهاى مذهبى
٤٩ ص
(٢٨)
شب زندهدارى
٤٩ ص
(٢٩)
نيكى و نيكوكارى
٤٩ ص
(٣٠)
قرآن
٥٠ ص
(٣١)
شادى مؤمنانه
٥٠ ص
(٣٢)
ى رهايى از دلبستگىهاى دنيوى
٥١ ص
(٣٣)
شش موانع شادى
٥٣ ص
(٣٤)
ناسپاسى و قدرنشناسى
٥٣ ص
(٣٥)
بخش دوم نشاط از نگاه آيات و احاديث
٥٥ ص
(٣٦)
مقدمه
٥٧ ص
(٣٧)
فصل اول نشاط
٥٩ ص
(٣٨)
يك روش تحقيق
٥٩ ص
(٣٩)
الف مفهومشناسى
٦١ ص
(٤٠)
1 شيو تقليدى
٦٢ ص
(٤١)
2 شيوه اجتهادى
٦٢ ص
(٤٢)
ب نسبتسنجى
٦٣ ص
(٤٣)
دو كليات
٦٧ ص
(٤٤)
الف نشاط، از منظر لغتشناسان
٦٧ ص
(٤٥)
جمعبندى
٦٩ ص
(٤٦)
رابط«نشاط» و«نشرة»
٦٩ ص
(٤٧)
جمعبندى
٧٠ ص
(٤٨)
نسبت سنجى
٧١ ص
(٤٩)
ب نشاط، از منظر روانشناسان
٧١ ص
(٥٠)
ج هيجانات چيستند؟
٧٢ ص
(٥١)
1 مؤلفههاى هيجان
٧٣ ص
(٥٢)
2 هيجانات مثبت و منفى
٧٤ ص
(٥٣)
3 برجستگىهاى هيجانات مثبت
٧٤ ص
(٥٤)
4 پيامدهاى مفيد هيجانات منفى
٧٥ ص
(٥٥)
د جايگاه نشاط در روانشناسى
٧٦ ص
(٥٦)
ه نشاط، از منظر احاديث
٧٧ ص
(٥٧)
و ماهيت نشاط
٧٨ ص
(٥٨)
ز ارزشگذارى اخلاقى نشاط
٧٩ ص
(٥٩)
ح تعريف نشاط
٨١ ص
(٦٠)
سه عوامل نشاط
٨١ ص
(٦١)
الف روابط اجتماعى
٨١ ص
(٦٢)
1 ديدار دوستان
٨٢ ص
(٦٣)
2 گفتگو با ديگران
٨٢ ص
(٦٤)
ب بهداشت
٨٣ ص
(٦٥)
1 مسواك زدن
٨٣ ص
(٦٦)
2 گرفتن شارب
٨٤ ص
(٦٧)
3 زدودن موهاى زايد بدن
٨٥ ص
(٦٨)
4 شستن سر با خطمى
٨٥ ص
(٦٩)
ج ورزش
٨٦ ص
(٧٠)
1 پيادهروى
٨٦ ص
(٧١)
2 سوارى و سواركارى
٨٧ ص
(٧٢)
د لذات عينى
٨٨ ص
(٧٣)
1 لذت خوردن و آشاميدن
٨٨ ص
(٧٤)
2 لذت ديدارى
٩١ ص
(٧٥)
3 لذت جنسى
٩٣ ص
(٧٦)
4 لذت بويايى
٩٤ ص
(٧٧)
5 لذت تماس با آب
٩٤ ص
(٧٨)
ه معنويت
٩٥ ص
(٧٩)
1 دعا و استعانت از پروردگار
٩٥ ص
(٨٠)
2 عفو پروردگار
٩٦ ص
(٨١)
3 ياد خدا، وضو، نماز
٩٦ ص
(٨٢)
جمعبندى
٩٨ ص
(٨٣)
چهار موانع نشاط
١٠١ ص
(٨٤)
پنج كاربرد نشاط در زندگى
١٠٢ ص
(٨٥)
الف هدايت
١٠٣ ص
(٨٦)
ب عبادت
١٠٣ ص
(٨٧)
1 شب زندهدارى
١٠٤ ص
(٨٨)
2 تلاوت قرآن
١٠٥ ص
(٨٩)
جمعبندى
١٠٥ ص
(٩٠)
فصل دوم سستى
١٠٧ ص
(٩١)
يك كليات
١٠٧ ص
(٩٢)
الف كسل، از منظر لغتشناسان
١٠٧ ص
(٩٣)
نسبتسنجى
١٠٨ ص
(٩٤)
ب تعريف كسل
١٠٩ ص
(٩٥)
ج رابط كسل و چند مفهوم ديگر
١٠٩ ص
(٩٦)
1«نشاط» و«كسل»
١٠٩ ص
(٩٧)
2«كسل» و«فترة»
١١١ ص
(٩٨)
نسبتسنجى
١١٣ ص
(٩٩)
3«كسل» و«ضجر»
١١٣ ص
(١٠٠)
4«كسل» و«توانى»
١١٤ ص
(١٠١)
نسبتسنجى
١١٦ ص
(١٠٢)
5«كسل» و«سئم»
١١٧ ص
(١٠٣)
نسبتسنجى
١١٧ ص
(١٠٤)
6«كسل» و«ملل»
١١٨ ص
(١٠٥)
نسبتسنجى
١١٨ ص
(١٠٦)
د سستى، از منظر احاديث
١١٩ ص
(١٠٧)
دو عوامل سستى
١٢٠ ص
(١٠٨)
الف پرخورى و سيرى
١٢٠ ص
(١٠٩)
ب بلندى موى بدن
١٢١ ص
(١١٠)
ج خواب طولانى بدون ياد خدا
١٢٢ ص
(١١١)
د روىگردانى قلب
١٢٣ ص
(١١٢)
ه موقعيت خوشايند
١٢٤ ص
(١١٣)
و اهمالكارى
١٢٥ ص
(١١٤)
ز پشيمانى
١٢٧ ص
(١١٥)
ح گناه
١٢٧ ص
(١١٦)
سه پيامدهاى سستى
١٢٨ ص
(١١٧)
الف پيامدهاى فردى
١٢٨ ص
(١١٨)
1 ناكامى در رسيدن به آرزوها
١٢٩ ص
(١١٩)
2 ناكامى در موفقيت
١٢٩ ص
(١٢٠)
3 بروز امور ناخوشايند
١٣٠ ص
(١٢١)
4 از بين رفتن فرصت
١٣٠ ص
(١٢٢)
5 پشيمانى
١٣١ ص
(١٢٣)
6 نابود شدن
١٣١ ص
(١٢٤)
ب پيامدهاى اجتماعى
١٣٢ ص
(١٢٥)
سربار اجتماع شدن
١٣٢ ص
(١٢٦)
ج پيامدهاى اقتصادى
١٣٣ ص
(١٢٧)
1 فقر
١٣٣ ص
(١٢٨)
2 تن به كار ندادن
١٣٤ ص
(١٢٩)
3 محروميت از مواهب دنيا
١٣٤ ص
(١٣٠)
د پيامدهاى معنوى
١٣٥ ص
(١٣١)
1 دست نيافتن به پاداش الهى
١٣٥ ص
(١٣٢)
2 ناتوانى در انجام دادن دستورهاى الهى
١٣٥ ص
(١٣٣)
3 ادا نكردن حقوق الهى
١٣٦ ص
(١٣٤)
4 خير نديدن در آخرت
١٣٧ ص
(١٣٥)
ه بهره نبردن از دنيا و آخرت
١٣٧ ص
(١٣٦)
دفع نعمت
١٣٨ ص
(١٣٧)
چهار نشانهشناسى
١٣٨ ص
(١٣٨)
الف تأخير در كار
١٣٩ ص
(١٣٩)
ب نشانگان پيوستارى
١٣٩ ص
(١٤٠)
ج غفلت از ياد خدا
١٤١ ص
(١٤١)
پنج راههاى پيشگيرى از سستى و درمان آن
١٤١ ص
(١٤٢)
الف عزم، اراده، تصميم
١٤٢ ص
(١٤٣)
ب توجه به هدف و پاداش
١٤٣ ص
(١٤٤)
ج شكيبايى
١٤٤ ص
(١٤٥)
د وضو گرفتن
١٤٥ ص
(١٤٦)
ه استعانت از خدا و استعاذه به او
١٤٦ ص
(١٤٧)
كتابنامه
١٤٧ ص

شادى و شادكامى از ديدگاه اسلام - خطيب، سيد مهدى - الصفحة ١٣٠ - ٤ از بين رفتن فرصت

٣. بروز امور ناخوشايند

انسان، هميشه دوست دارد كه زندگى او، توأم با شادمانى و شادكامى باشد؛ امّا اين امر، گاه به دلايلى محقّق نمى‌شود و امور ناخوشايند در زندگى، ريشه مى‌دوانند و شادى و نشاط را به غم و سستى تبديل مى‌كنند. خويشتن‌بينى و سستى در كار، دو عاملى هستند كه با هم موجب بروز ناخوشايندى‌ها در زندگى مى‌شوند. عامل درونى خويشتن‌بينى و عامل بيرونى سستى در كار، باعث مى‌شوند تا انسان در ناخوشايندى‌ها گرفتار آيند. امّا كنار گذاشتن اين دو نيز متقابلًا مى‌تواند امور ناپسند را كنار زند، آن گونه كه امام على (ع) مى‌فرمايد:

من ترك العجب و التوانى، لم ينزل به مكروه.[١]

هر كه خودبينى و سهل‌انگارى را كنار بگذارد، ناپسندى به او نمى‌رسد.

امروزه نيز روان‌شناسى مثبت، به دنبال اين است كه چگونه مى‌توان به سمت شادمانى، شادكامى و رضايتمندى حركت كرد و موانع را از ميان برداشت. پيامدهايى همچون بروز ناخوشايندى، مى‌توانند مؤلّفه‌هايى مهم در اين زمينه باشند.

٤. از بين رفتن فرصت‌

زندگى مردان و زنان موفّق، مرهون برنامه‌ريزى دقيق و استفاده از فرصت‌هاست؛ امّا اگر به جاى چنين تدبيرى، سستى و سهل‌انگارى پيشه چنين افرادى مى‌گشت، ديگر فرصتى براى ثبت لحظه‌هاى طلايى در زندگى خويش نمى‌يافتند. امام على (ع)، اهمالكارى و كوتاهى را از دست‌


[١]. همان، ح ٨٨٠٥.