شادى و شادكامى از ديدگاه اسلام
(١)
مقدمه
١٣ ص
(٢)
بخش اول فرح از نگاه آيات و احاديث
١٥ ص
(٣)
يك شيوهنامه
١٨ ص
(٤)
دو واژهپژوهى
٢٠ ص
(٥)
الف فرح
٢٠ ص
(٦)
جمعبندى
٢٢ ص
(٧)
ب حزن
٢٣ ص
(٨)
جمعبندى
٢٤ ص
(٩)
سه ماهيت شادى
٢٥ ص
(١٠)
چهار پايدارى شادى
٣٠ ص
(١١)
الف شادىهاى پايدار
٣١ ص
(١٢)
ب شادىهاى ناپايدار
٣٢ ص
(١٣)
پنج منابع شادى
٣٣ ص
(١٤)
الف ثروت
٣٣ ص
(١٥)
ب روابط اجتماعى
٣٨ ص
(١٦)
ج تغذيه
٤٠ ص
(١٧)
د سياحت و تفريح
٤٢ ص
(١٨)
ه دانش و تحصيلات
٤٣ ص
(١٩)
و شادىبخشى به ديگران
٤٤ ص
(٢٠)
1 شادى بخشى در كانون خانواده
٤٤ ص
(٢١)
2 شادىبخشى به كودكان بى سرپرست
٤٥ ص
(٢٢)
ز مسئوليتپذيرى يا مسئوليتگريزى؟
٤٥ ص
(٢٣)
ح انتقام و تخريب يا بخشش و يارى؟
٤٦ ص
(٢٤)
ط معنويت
٤٧ ص
(٢٥)
1 باورهاى مذهبى
٤٧ ص
(٢٦)
باور به رحمت و فضل پروردگار
٤٧ ص
(٢٧)
2 آيينهاى مذهبى
٤٩ ص
(٢٨)
شب زندهدارى
٤٩ ص
(٢٩)
نيكى و نيكوكارى
٤٩ ص
(٣٠)
قرآن
٥٠ ص
(٣١)
شادى مؤمنانه
٥٠ ص
(٣٢)
ى رهايى از دلبستگىهاى دنيوى
٥١ ص
(٣٣)
شش موانع شادى
٥٣ ص
(٣٤)
ناسپاسى و قدرنشناسى
٥٣ ص
(٣٥)
بخش دوم نشاط از نگاه آيات و احاديث
٥٥ ص
(٣٦)
مقدمه
٥٧ ص
(٣٧)
فصل اول نشاط
٥٩ ص
(٣٨)
يك روش تحقيق
٥٩ ص
(٣٩)
الف مفهومشناسى
٦١ ص
(٤٠)
1 شيو تقليدى
٦٢ ص
(٤١)
2 شيوه اجتهادى
٦٢ ص
(٤٢)
ب نسبتسنجى
٦٣ ص
(٤٣)
دو كليات
٦٧ ص
(٤٤)
الف نشاط، از منظر لغتشناسان
٦٧ ص
(٤٥)
جمعبندى
٦٩ ص
(٤٦)
رابط«نشاط» و«نشرة»
٦٩ ص
(٤٧)
جمعبندى
٧٠ ص
(٤٨)
نسبت سنجى
٧١ ص
(٤٩)
ب نشاط، از منظر روانشناسان
٧١ ص
(٥٠)
ج هيجانات چيستند؟
٧٢ ص
(٥١)
1 مؤلفههاى هيجان
٧٣ ص
(٥٢)
2 هيجانات مثبت و منفى
٧٤ ص
(٥٣)
3 برجستگىهاى هيجانات مثبت
٧٤ ص
(٥٤)
4 پيامدهاى مفيد هيجانات منفى
٧٥ ص
(٥٥)
د جايگاه نشاط در روانشناسى
٧٦ ص
(٥٦)
ه نشاط، از منظر احاديث
٧٧ ص
(٥٧)
و ماهيت نشاط
٧٨ ص
(٥٨)
ز ارزشگذارى اخلاقى نشاط
٧٩ ص
(٥٩)
ح تعريف نشاط
٨١ ص
(٦٠)
سه عوامل نشاط
٨١ ص
(٦١)
الف روابط اجتماعى
٨١ ص
(٦٢)
1 ديدار دوستان
٨٢ ص
(٦٣)
2 گفتگو با ديگران
٨٢ ص
(٦٤)
ب بهداشت
٨٣ ص
(٦٥)
1 مسواك زدن
٨٣ ص
(٦٦)
2 گرفتن شارب
٨٤ ص
(٦٧)
3 زدودن موهاى زايد بدن
٨٥ ص
(٦٨)
4 شستن سر با خطمى
٨٥ ص
(٦٩)
ج ورزش
٨٦ ص
(٧٠)
1 پيادهروى
٨٦ ص
(٧١)
2 سوارى و سواركارى
٨٧ ص
(٧٢)
د لذات عينى
٨٨ ص
(٧٣)
1 لذت خوردن و آشاميدن
٨٨ ص
(٧٤)
2 لذت ديدارى
٩١ ص
(٧٥)
3 لذت جنسى
٩٣ ص
(٧٦)
4 لذت بويايى
٩٤ ص
(٧٧)
5 لذت تماس با آب
٩٤ ص
(٧٨)
ه معنويت
٩٥ ص
(٧٩)
1 دعا و استعانت از پروردگار
٩٥ ص
(٨٠)
2 عفو پروردگار
٩٦ ص
(٨١)
3 ياد خدا، وضو، نماز
٩٦ ص
(٨٢)
جمعبندى
٩٨ ص
(٨٣)
چهار موانع نشاط
١٠١ ص
(٨٤)
پنج كاربرد نشاط در زندگى
١٠٢ ص
(٨٥)
الف هدايت
١٠٣ ص
(٨٦)
ب عبادت
١٠٣ ص
(٨٧)
1 شب زندهدارى
١٠٤ ص
(٨٨)
2 تلاوت قرآن
١٠٥ ص
(٨٩)
جمعبندى
١٠٥ ص
(٩٠)
فصل دوم سستى
١٠٧ ص
(٩١)
يك كليات
١٠٧ ص
(٩٢)
الف كسل، از منظر لغتشناسان
١٠٧ ص
(٩٣)
نسبتسنجى
١٠٨ ص
(٩٤)
ب تعريف كسل
١٠٩ ص
(٩٥)
ج رابط كسل و چند مفهوم ديگر
١٠٩ ص
(٩٦)
1«نشاط» و«كسل»
١٠٩ ص
(٩٧)
2«كسل» و«فترة»
١١١ ص
(٩٨)
نسبتسنجى
١١٣ ص
(٩٩)
3«كسل» و«ضجر»
١١٣ ص
(١٠٠)
4«كسل» و«توانى»
١١٤ ص
(١٠١)
نسبتسنجى
١١٦ ص
(١٠٢)
5«كسل» و«سئم»
١١٧ ص
(١٠٣)
نسبتسنجى
١١٧ ص
(١٠٤)
6«كسل» و«ملل»
١١٨ ص
(١٠٥)
نسبتسنجى
١١٨ ص
(١٠٦)
د سستى، از منظر احاديث
١١٩ ص
(١٠٧)
دو عوامل سستى
١٢٠ ص
(١٠٨)
الف پرخورى و سيرى
١٢٠ ص
(١٠٩)
ب بلندى موى بدن
١٢١ ص
(١١٠)
ج خواب طولانى بدون ياد خدا
١٢٢ ص
(١١١)
د روىگردانى قلب
١٢٣ ص
(١١٢)
ه موقعيت خوشايند
١٢٤ ص
(١١٣)
و اهمالكارى
١٢٥ ص
(١١٤)
ز پشيمانى
١٢٧ ص
(١١٥)
ح گناه
١٢٧ ص
(١١٦)
سه پيامدهاى سستى
١٢٨ ص
(١١٧)
الف پيامدهاى فردى
١٢٨ ص
(١١٨)
1 ناكامى در رسيدن به آرزوها
١٢٩ ص
(١١٩)
2 ناكامى در موفقيت
١٢٩ ص
(١٢٠)
3 بروز امور ناخوشايند
١٣٠ ص
(١٢١)
4 از بين رفتن فرصت
١٣٠ ص
(١٢٢)
5 پشيمانى
١٣١ ص
(١٢٣)
6 نابود شدن
١٣١ ص
(١٢٤)
ب پيامدهاى اجتماعى
١٣٢ ص
(١٢٥)
سربار اجتماع شدن
١٣٢ ص
(١٢٦)
ج پيامدهاى اقتصادى
١٣٣ ص
(١٢٧)
1 فقر
١٣٣ ص
(١٢٨)
2 تن به كار ندادن
١٣٤ ص
(١٢٩)
3 محروميت از مواهب دنيا
١٣٤ ص
(١٣٠)
د پيامدهاى معنوى
١٣٥ ص
(١٣١)
1 دست نيافتن به پاداش الهى
١٣٥ ص
(١٣٢)
2 ناتوانى در انجام دادن دستورهاى الهى
١٣٥ ص
(١٣٣)
3 ادا نكردن حقوق الهى
١٣٦ ص
(١٣٤)
4 خير نديدن در آخرت
١٣٧ ص
(١٣٥)
ه بهره نبردن از دنيا و آخرت
١٣٧ ص
(١٣٦)
دفع نعمت
١٣٨ ص
(١٣٧)
چهار نشانهشناسى
١٣٨ ص
(١٣٨)
الف تأخير در كار
١٣٩ ص
(١٣٩)
ب نشانگان پيوستارى
١٣٩ ص
(١٤٠)
ج غفلت از ياد خدا
١٤١ ص
(١٤١)
پنج راههاى پيشگيرى از سستى و درمان آن
١٤١ ص
(١٤٢)
الف عزم، اراده، تصميم
١٤٢ ص
(١٤٣)
ب توجه به هدف و پاداش
١٤٣ ص
(١٤٤)
ج شكيبايى
١٤٤ ص
(١٤٥)
د وضو گرفتن
١٤٥ ص
(١٤٦)
ه استعانت از خدا و استعاذه به او
١٤٦ ص
(١٤٧)
كتابنامه
١٤٧ ص

شادى و شادكامى از ديدگاه اسلام - خطيب، سيد مهدى - الصفحة ١٤٣ - ب توجه به هدف و پاداش

امام على (ع) در حديثى ديگر، درمان سستى را با گرفتن تصميم و پايدارى بر آن ميسّر مى‌داند. ايشان مى‌فرمايد:

يا أَيهَا الإِنْسَانُ مَا جَرَّأَك عَلَى ذَنْبِك ... وَ كيفَ لَا يوقِظُك خَوْفُ بَياتِ نِقْمَةٍ وَ قَدْ تَوَرَّطْتَ بِمَعَاصِيهِ مَدَارِجَ سَطَوَاتِهِ فَتَدَاوَ مِنْ دَاءِ الْفَتْرَةِ فِى قَلْبِك بِعَزِيمَة.[١]

اى انسان! چه چيزى تو را در گناهى كه مرتكب مى‌شوى، جسور كرده است؟! ... چرا بيم شبيخون زدن مصيبتى، تو را بيدار نمى‌كند، در حالى كه با گناهانى كه در درگاه خداوند مرتكب شده‌اى، خود را در مراتب غضب‌هاى او، به هلاك انداخته‌اى؟ پس با يك تصميم، بيمارى سستى و بى‌خيالى خودت را كه در دلت راه يافته است، مداوا كن.

عزم و اراده به همراه پايدارى، از درمان‌هاى ريشه‌اى سستى خواهد بود.

ب. توجّه به هدف و پاداش‌

اين كه انسان در زندگى روزمرّه، به دنبال چه هدفى است و با چه انگيزه‌اى مى‌خواهد به سامان دادن امور زندگى بپردازد، مسئله‌اى اساسى است. نداشتن انگيزه‌ها و اهداف مناسب در زندگى، انسان را با مشكل مواجه مى‌سازد. پاداش مناسب، مى‌تواند انگيزه‌ها را بازيابى كند. امام صادق (ع) در پاسخ شخصى كه ره‌نمودى خواسته بود، فرمود:

إِنْ كانَ الثَّوَابُ مِنَ اللهِ فَالْكسَلُ لِمَاذَا؟

اگر خداوند [در برابر كارها] پاداش مى‌دهد، ديگر سستى چرا؟

در حديثى ديگر، به پاداش و جايگاه آن، توجّهى ويژه شده است.


[١]. نهج البلاغة، خطبه ٢٢٣.