شادى و شادكامى از ديدگاه اسلام - خطيب، سيد مهدى - الصفحة ٦٨ - الف نشاط، از منظر لغتشناسان

النشاط: ضدّ الكسل يكون فى الإنسان والدابه.[١]

سبُكى و سرعت هم معنايى است كه طريحى بدان اشاره نموده است:

نشط فى عمله: خف و أسرع.[٢]

مصاديق و كاربردهاى ذكر شده براى نشاط در كتب لغت نيز مى‌تواند در شناخت مفهوم، تأثيرگذار باشد. خليل معتقد است: مادّه نشط، آن‌گاه كه به صورت اسم فاعل، محلّا به الف و لام باشد، به معناى گاو وحشى‌اى است كه به اين طرف و آن طرف مى‌رود:

الناشط: إسم للثور الوحشى وهو الخارج من أرض إلى أرض.[٣]

ابن منظور هم كاربردهاى متعددى براى نشاط آورده است، همانند خارج شدن از مسير اصلى، آنگاه كه نشط با طريق به كار برده شود:

نشط الطريق: خرج من الطريق الأعظم يمنه أو يسره.

و نشط الدابه، به حيوان فربه گفته مى‌شود:

نشط الدابّة: سمن.

وى مى‌افزايد عرب، به باز شدن ريسمان، آن گاه كه كشيده شود، اصطلاحاً «إنشطت الحبل» مى‌گويد:

إنشطت الحبل: مددتها حتّى ينحل.[٤]

و به حالتى كه دلَو از داخل چاه كشيده شود، «نشط» اطلاق مى‌گردد:

نَشط الدلو من البئر: نزعها و جذبها.

[١]. لسان العرب، ج ٧، ص ٤١٣.

[٢]. مجمع البحرين، ج ٤، ص ٢٧٦.

[٣]. العين، ج ٦، ص ٢٣٧.

[٤]. لسان العرب، ج ٧، ص ٤١٣.