شادى و شادكامى از ديدگاه اسلام - خطيب، سيد مهدى - الصفحة ١٠٩ - ١«نشاط» و«كسل»

عَدُوُّ الْعَمَلِ الْكسَل.[١]

دشمن كار، سستى است.

امام على (ع) مى‌فرمايد:

بالعَمَلِ يحْصل الثَّوابُ لا بِالكَسَل.[٢]

پاداش، با كار، حاصل مى‌شود و با سستى به دست نمى‌آيد.

ب. تعريف كسل‌

كسل، در كتب لغت، داراى معناى كليدى مشتركى است و آن، كاهلى كردن، سنگينى و اقدام نكردن نسبت به انجام كار يا اتمام آن است. از آن جا كه داده‌هاى روايى در جهت تعريف اين واژه نداريم، همان تعريف لغوى را مدّ نظر قرار مى‌دهيم. با وجود اين، «سستى، در انجام دادن كارهاى زندگى كه اهمالكارى در آنها، شايسته نيست»، را كسل گويند.

ج. رابط كسل و چند مفهوم ديگر

شناخت مفاهيم مترادف و متضاد در مفهوم‌شناسى، مسئله‌اى پايه‌اى محسوب مى‌گردد. در اين قسمت، به بررسى مفاهيم مترادف و متضاد با «كسل» مى‌پردازيم.

١. «نَشاط» و «كَسَل»

يكى از راه‌هاى شناخت ماهيت يك مفهوم، شناخت ضدّ آن است. اگر به احاديث نگاه كنيم، در مى‌يابيم كه نشاط، به واسطه مفهوم متضادّ

[١]. الكافى، ج ٥، ص ٨٥، ح ١.

[٢]. غرر الحكم، ح ٤٢٩٥.