شادى و شادكامى از ديدگاه اسلام
(١)
مقدمه
١٣ ص
(٢)
بخش اول فرح از نگاه آيات و احاديث
١٥ ص
(٣)
يك شيوهنامه
١٨ ص
(٤)
دو واژهپژوهى
٢٠ ص
(٥)
الف فرح
٢٠ ص
(٦)
جمعبندى
٢٢ ص
(٧)
ب حزن
٢٣ ص
(٨)
جمعبندى
٢٤ ص
(٩)
سه ماهيت شادى
٢٥ ص
(١٠)
چهار پايدارى شادى
٣٠ ص
(١١)
الف شادىهاى پايدار
٣١ ص
(١٢)
ب شادىهاى ناپايدار
٣٢ ص
(١٣)
پنج منابع شادى
٣٣ ص
(١٤)
الف ثروت
٣٣ ص
(١٥)
ب روابط اجتماعى
٣٨ ص
(١٦)
ج تغذيه
٤٠ ص
(١٧)
د سياحت و تفريح
٤٢ ص
(١٨)
ه دانش و تحصيلات
٤٣ ص
(١٩)
و شادىبخشى به ديگران
٤٤ ص
(٢٠)
1 شادى بخشى در كانون خانواده
٤٤ ص
(٢١)
2 شادىبخشى به كودكان بى سرپرست
٤٥ ص
(٢٢)
ز مسئوليتپذيرى يا مسئوليتگريزى؟
٤٥ ص
(٢٣)
ح انتقام و تخريب يا بخشش و يارى؟
٤٦ ص
(٢٤)
ط معنويت
٤٧ ص
(٢٥)
1 باورهاى مذهبى
٤٧ ص
(٢٦)
باور به رحمت و فضل پروردگار
٤٧ ص
(٢٧)
2 آيينهاى مذهبى
٤٩ ص
(٢٨)
شب زندهدارى
٤٩ ص
(٢٩)
نيكى و نيكوكارى
٤٩ ص
(٣٠)
قرآن
٥٠ ص
(٣١)
شادى مؤمنانه
٥٠ ص
(٣٢)
ى رهايى از دلبستگىهاى دنيوى
٥١ ص
(٣٣)
شش موانع شادى
٥٣ ص
(٣٤)
ناسپاسى و قدرنشناسى
٥٣ ص
(٣٥)
بخش دوم نشاط از نگاه آيات و احاديث
٥٥ ص
(٣٦)
مقدمه
٥٧ ص
(٣٧)
فصل اول نشاط
٥٩ ص
(٣٨)
يك روش تحقيق
٥٩ ص
(٣٩)
الف مفهومشناسى
٦١ ص
(٤٠)
1 شيو تقليدى
٦٢ ص
(٤١)
2 شيوه اجتهادى
٦٢ ص
(٤٢)
ب نسبتسنجى
٦٣ ص
(٤٣)
دو كليات
٦٧ ص
(٤٤)
الف نشاط، از منظر لغتشناسان
٦٧ ص
(٤٥)
جمعبندى
٦٩ ص
(٤٦)
رابط«نشاط» و«نشرة»
٦٩ ص
(٤٧)
جمعبندى
٧٠ ص
(٤٨)
نسبت سنجى
٧١ ص
(٤٩)
ب نشاط، از منظر روانشناسان
٧١ ص
(٥٠)
ج هيجانات چيستند؟
٧٢ ص
(٥١)
1 مؤلفههاى هيجان
٧٣ ص
(٥٢)
2 هيجانات مثبت و منفى
٧٤ ص
(٥٣)
3 برجستگىهاى هيجانات مثبت
٧٤ ص
(٥٤)
4 پيامدهاى مفيد هيجانات منفى
٧٥ ص
(٥٥)
د جايگاه نشاط در روانشناسى
٧٦ ص
(٥٦)
ه نشاط، از منظر احاديث
٧٧ ص
(٥٧)
و ماهيت نشاط
٧٨ ص
(٥٨)
ز ارزشگذارى اخلاقى نشاط
٧٩ ص
(٥٩)
ح تعريف نشاط
٨١ ص
(٦٠)
سه عوامل نشاط
٨١ ص
(٦١)
الف روابط اجتماعى
٨١ ص
(٦٢)
1 ديدار دوستان
٨٢ ص
(٦٣)
2 گفتگو با ديگران
٨٢ ص
(٦٤)
ب بهداشت
٨٣ ص
(٦٥)
1 مسواك زدن
٨٣ ص
(٦٦)
2 گرفتن شارب
٨٤ ص
(٦٧)
3 زدودن موهاى زايد بدن
٨٥ ص
(٦٨)
4 شستن سر با خطمى
٨٥ ص
(٦٩)
ج ورزش
٨٦ ص
(٧٠)
1 پيادهروى
٨٦ ص
(٧١)
2 سوارى و سواركارى
٨٧ ص
(٧٢)
د لذات عينى
٨٨ ص
(٧٣)
1 لذت خوردن و آشاميدن
٨٨ ص
(٧٤)
2 لذت ديدارى
٩١ ص
(٧٥)
3 لذت جنسى
٩٣ ص
(٧٦)
4 لذت بويايى
٩٤ ص
(٧٧)
5 لذت تماس با آب
٩٤ ص
(٧٨)
ه معنويت
٩٥ ص
(٧٩)
1 دعا و استعانت از پروردگار
٩٥ ص
(٨٠)
2 عفو پروردگار
٩٦ ص
(٨١)
3 ياد خدا، وضو، نماز
٩٦ ص
(٨٢)
جمعبندى
٩٨ ص
(٨٣)
چهار موانع نشاط
١٠١ ص
(٨٤)
پنج كاربرد نشاط در زندگى
١٠٢ ص
(٨٥)
الف هدايت
١٠٣ ص
(٨٦)
ب عبادت
١٠٣ ص
(٨٧)
1 شب زندهدارى
١٠٤ ص
(٨٨)
2 تلاوت قرآن
١٠٥ ص
(٨٩)
جمعبندى
١٠٥ ص
(٩٠)
فصل دوم سستى
١٠٧ ص
(٩١)
يك كليات
١٠٧ ص
(٩٢)
الف كسل، از منظر لغتشناسان
١٠٧ ص
(٩٣)
نسبتسنجى
١٠٨ ص
(٩٤)
ب تعريف كسل
١٠٩ ص
(٩٥)
ج رابط كسل و چند مفهوم ديگر
١٠٩ ص
(٩٦)
1«نشاط» و«كسل»
١٠٩ ص
(٩٧)
2«كسل» و«فترة»
١١١ ص
(٩٨)
نسبتسنجى
١١٣ ص
(٩٩)
3«كسل» و«ضجر»
١١٣ ص
(١٠٠)
4«كسل» و«توانى»
١١٤ ص
(١٠١)
نسبتسنجى
١١٦ ص
(١٠٢)
5«كسل» و«سئم»
١١٧ ص
(١٠٣)
نسبتسنجى
١١٧ ص
(١٠٤)
6«كسل» و«ملل»
١١٨ ص
(١٠٥)
نسبتسنجى
١١٨ ص
(١٠٦)
د سستى، از منظر احاديث
١١٩ ص
(١٠٧)
دو عوامل سستى
١٢٠ ص
(١٠٨)
الف پرخورى و سيرى
١٢٠ ص
(١٠٩)
ب بلندى موى بدن
١٢١ ص
(١١٠)
ج خواب طولانى بدون ياد خدا
١٢٢ ص
(١١١)
د روىگردانى قلب
١٢٣ ص
(١١٢)
ه موقعيت خوشايند
١٢٤ ص
(١١٣)
و اهمالكارى
١٢٥ ص
(١١٤)
ز پشيمانى
١٢٧ ص
(١١٥)
ح گناه
١٢٧ ص
(١١٦)
سه پيامدهاى سستى
١٢٨ ص
(١١٧)
الف پيامدهاى فردى
١٢٨ ص
(١١٨)
1 ناكامى در رسيدن به آرزوها
١٢٩ ص
(١١٩)
2 ناكامى در موفقيت
١٢٩ ص
(١٢٠)
3 بروز امور ناخوشايند
١٣٠ ص
(١٢١)
4 از بين رفتن فرصت
١٣٠ ص
(١٢٢)
5 پشيمانى
١٣١ ص
(١٢٣)
6 نابود شدن
١٣١ ص
(١٢٤)
ب پيامدهاى اجتماعى
١٣٢ ص
(١٢٥)
سربار اجتماع شدن
١٣٢ ص
(١٢٦)
ج پيامدهاى اقتصادى
١٣٣ ص
(١٢٧)
1 فقر
١٣٣ ص
(١٢٨)
2 تن به كار ندادن
١٣٤ ص
(١٢٩)
3 محروميت از مواهب دنيا
١٣٤ ص
(١٣٠)
د پيامدهاى معنوى
١٣٥ ص
(١٣١)
1 دست نيافتن به پاداش الهى
١٣٥ ص
(١٣٢)
2 ناتوانى در انجام دادن دستورهاى الهى
١٣٥ ص
(١٣٣)
3 ادا نكردن حقوق الهى
١٣٦ ص
(١٣٤)
4 خير نديدن در آخرت
١٣٧ ص
(١٣٥)
ه بهره نبردن از دنيا و آخرت
١٣٧ ص
(١٣٦)
دفع نعمت
١٣٨ ص
(١٣٧)
چهار نشانهشناسى
١٣٨ ص
(١٣٨)
الف تأخير در كار
١٣٩ ص
(١٣٩)
ب نشانگان پيوستارى
١٣٩ ص
(١٤٠)
ج غفلت از ياد خدا
١٤١ ص
(١٤١)
پنج راههاى پيشگيرى از سستى و درمان آن
١٤١ ص
(١٤٢)
الف عزم، اراده، تصميم
١٤٢ ص
(١٤٣)
ب توجه به هدف و پاداش
١٤٣ ص
(١٤٤)
ج شكيبايى
١٤٤ ص
(١٤٥)
د وضو گرفتن
١٤٥ ص
(١٤٦)
ه استعانت از خدا و استعاذه به او
١٤٦ ص
(١٤٧)
كتابنامه
١٤٧ ص

شادى و شادكامى از ديدگاه اسلام - خطيب، سيد مهدى - الصفحة ١٠٣ - ب عبادت

و كاربرد آن، در زندگى انسان، از اهمّيت خاصّى برخوردار بوده، نكته‌اى متفاوت از عوامل نشاط را در خود، جاى داده است. لذا همان گونه كه قبلًا بيان شد، نشاط، در فرمول شادكامى، همان شادى است و بايد به گونه‌اى در مسير شادكامى به كار گرفته شود كه بدان منجر شود. براى تبيين بهتر نشاط و موقعيت آن، به طرح احاديث درباره آن مى‌پردازيم:

الف. هدايت‌

يكى از مسيرهاى به كارگيرى نشاط در زندگى امروز بشر، نشاط در هدايت است. پيدا نمودن مسير حق و دست يافتن به صراط مستقيم، راهى است كه نشاط بايد در آن، هزينه شود. امام على (ع) آن گاه كه پرهيزگاران را توصيف مى‌كند، يكى از ويژگى‌هاى آنان را داشتن نشاط مى‌داند، آن هم نشاطى در مسير هدايت. آن حضرت مى‌فرمايد:

فَمِنْ عَلَامَةِ أَحَدِهِمْ أَنَّك تَرَى لَهُ قُوَّةً فِى دِينٍ .... وَ نَشَاطاً فِى هُدىً.[١]

از نشانه‌هاى پرهيزگاران، آن است كه همانا تو در وجود او، نيرويى در دينش ... و نشاطى در مسير هدايتش مى‌بينى.

ب. عبادت‌

دعاهاى معصومان (عليهم السلام) مؤيدى است تا يكى ديگر از جايگاه‌هاى نشاط، مشخّص گردد. امام كاظم (ع) مى‌فرمايد:

اللهمَّ اقْضِ لِى فِى الأَرْبِعَاءِ أَرْبَعاً اجْعَلْ قُوَّتِى فِى طَاعَتِك وَ نَشَاطِى فِى عِبَادَتِك‌[٢].


[١]. نهج البلاغة، خطبه ١٩٣.

[٢]. البلد الأمين، ص ١٢٣.