روش شناسى علم كلام، اصول استنباط و دفاع در عقايد - برنجكار، رضا - الصفحة ١٤ - مقدمه

اصول و مبانى روشى علوم تجربى در فلسفه علم بررسى مى‌شود. بنابراين، مبانى روشى كلام نيز بايد در علم ديگرى بررسى شود. البته برخى مباحث منطق و اصول فقه در كلام نيز به كار مى‌آيد، اما برخى مباحث مختص كلام وجود دارد كه بايد در علم جديدى بررسى شود. كتاب حاضر سعى كرده تا با طرح اين گونه مباحث، ضمن پاسخ گويى به نياز موجود، حركتى براى تأسيس علمى جديد باشد.

متكلمان در تعريف علم كلام به دو جنبه «استنباط عقايد دينى» و «دفاع از عقايد دينى» اشاره كرده‌اند. اين دو جنبه، به دو وظيفه اصلى و كلى متكلم اشاره مى‌كند و بقيه وظايف از اين دو نشأت مى‌گيرند.

مباحث كتاب حاضر، پس از بخش مقدماتى، در دو بخش «روش‌شناسى استنباط» و «روش‌شناسى دفاع»، سامان يافته است؛ كه اولى در دو فصل روش‌شناسى نقلى و روش‌شناسى عقلى؛ و دومى در پنج فصل تبيين، تنظيم، اثبات، رد شبهات، و رد مكاتب معارض بيان شده است.

در زمستان سال ١٣٧٥ مقاله‌اى از بنده تحت عنوان «روش‌شناسى علم كلام: روش استنباط از متون دينى» در مجله نقد و نظر به چاپ رسيد. از همان زمان، بلكه پيشتر از آن، به فكر تدوين كتابى در اين زمينه بودم و در اين فاصله، مقالاتى درباره عقل منتشرنمودم.

در سال ١٣٨٩ پيشنهاد تدريس درس روش‌شناسى كلام از سوى بنياد فرهنگى امامت كه دوره تخصصى امامت را در حوزه علميه قم اجرا مى‌كند به بنده داده شد و درس‌هاى آن دوره ثبت و به شكل جزوه‌اى درآمد. متعاقبا پس از آغاز به كار پژوهشكده كلام اهل‌بيت (عليهم السلام) وابسته به مؤسسه دارالحديث، گروه روش‌شناسى كلام در اين پژوهشكده تأسيس شد.

با توجه به موضوع گروه با گروهى از فضلاى حوزه كارگاهى در اين زمينه برگزار و مطالب تدريس شده با ايشان مرور، نقد و بررسى شد.

مسئوليت تحقيق، افزودن مستندات و تكميل جزوه درسى براساس ديگر مقالات بنده و اصلاحاتى كه در ضمن تدريس و بررسى دوباره انجام مى‌شد، بر عهده جناب‌