امام على (ع) در خطبه اول نهج‌البلاغه تذكر و يادآورى نعمت فراموش شده و بازخواست وفا به ميثاق فطرت و پيمان «ألَست» را از وظايف رسولان و پيامبران برشمرده مى‌فرمايد:

«فبعَثَ فيهم رُسلَه و وَاتَر اليهِم انبيائَه، لِيستأدُوهُم مِيثاقَ فِطرَتِه و يذكّروهُم مَنسِىَّ نِعمته».[١]

٤. به قرينه احاديث ديگر، اين قسمت از حديث به يادآورى معرفت قلبى مربوط مى‌شود. به نظر مى‌رسد كه بسيارى از آيات قرآن و احاديث معصومان، خصوصاً در خداشناسى، نقش تذكر را ايفا مى‌كنند و جنبه تعبّدى يا استدلالى ندارند. مسعودى در كتاب مروج الذهب خطبه‌اى از اميرالمؤمنين (ع) نقل مى‌كند كه در آن آمده است:

فضّل مُحمّدا فى ظاهرِ الفَترات، فدَعا الناس ظاهراً و باطناً و نَدبهم سِرّاً و إعلاناً و استَدعى التَنبيه على العَهد الذى قَدّمه إلى الذَّر قَبل النَسل؛[٢]

حضرت محمد (ص) را در روزگار غلبه ضعف و سستى‌ها (دوران فترت) برترى داد. پس او مردم را در ظاهر و باطن و آشكار و نهان به سوى خدا فرا خواند و تلاش كرد مردم را نسبت به عهدى كه در عالم ذر قبل از نسل واقع شده بود، آگاه كند.

متون وجدانى: يعنى متونى كه فرد را به علم حضورى (وجدان) مى‌رساند و يكى ديگر از اقسام متن‌هاى اعتقادى است. مفاد اين دسته به گونه‌اى نيست كه سابقاً به آن معرفت تفصيلى وجود داشته باشد و نيز محتواى متن يك امر نظرى و استدلالى نيست، بلكه فرد را به علوم حضورى خود باز مى‌گرداند و شخص آن را در ارتكاز و وجدان خود مى‌يابد. اين نوع تعليم را مى‌توان تعليم وجدانى ناميد. تفاوت اين مورد با ارشاد اين است كه در متون ارشادى مورد بحث يك امر نظرى عقلى است؛ در حالى كه در اين‌جا امرى‌

[١]. خطبه اول نهج‌البلاغه.« خداوند پيامبران خود را يكى پس از ديگرى به سوى آنان فرستاد تا پيمان فطرت را از آنان بخواهد و نعمتهاى فراموش شده را يادآورى كنند و عقلهاى دفن شده را بر انگيزانند».

[٢]. ابوالحسن على بن حسين مسعودى، مروج الذهب، ج ١، ص ٣٣.« برترى بخشيد به محمد( ص) در زمان فترت( زمانى كه در دين سستى بهم رسيده و مدتى بود كه آمدن پيامبران به تأخير افتاده بود) پس او مردم را در ظاهر و باطن، خفا و آشكار دعوت كرد و آنان را خواند و آگاهى داد بر آن عهد و پيمانى كه در عالم ذر بوده و آن پيمان از اين مردم گرفته شده؛ پس كسى كه با اين پيغمبر موافقت كرد، به روش او هدايت يافت».