روش شناسى علم كلام، اصول استنباط و دفاع در عقايد - برنجكار، رضا - الصفحة ٢٠٨ - ١٢ پاسخ به شبهه با روش ارائه مثال

شبهه در مسائل اعتقادى استفاده كند. در قرآن و روايات براى تفهيم معارف و همچنين پاسخ به مخالفان از مثال و قصه به نحو گسترده استفاده شده است. از جمله، قرآن در پاسخ به شبهه مسيحيان از مثال استفاده مى‌كند: (إِنَّ مَثَلَ عِيسى‌ عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ قالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ)[١] يا در مقام پاسخ به شبهه در معاد از همين روش استفاده مى‌كن‌[٢] نمونه روشن ديگر از اين روش، روايتى است كه شيخ صدوق در كتاب التوحيد نقل كرده است: «هشام بن حكم مى‌گويد: ابوشاكر ديصانى به من گفت: در قرآن آيه‌اى هست كه اعتقاد ما را قوت مى‌بخشد. گفتم: كدام آيه است؟ گفت:) هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ)[٣] منظور ابوشاكر آن است كه اين آيه دلالت بر تعدد خداوند مى‌كند. (من نمى‌دانستم چه جوابى به او بدهم، پس به حج مشرف شدم و كلام ابو شاكر را به امام صادق (ع) گفتم. ايشان فرمود: «اين سخن يك كافر خبيث است. وقتى به سويش بازگشتى به او بگو: اسم تو در كوفه چيست؟ خواهد گفت: فلانى. سپس بگو: اسم تو در بصره چيست؟ باز هم خواهد گفت: فلانى. تو نيز بگو: پس خداى ما نيز چنين است، در آسمان خدا است، در زمين خدا است، در دريا خدا است و در همه جا خدا است»[٤] در اين روايت امام (ع) با استفاده از تمثيل جواب قانع كننده‌اى به شبهه‌گر ارائه نمودند.

[١]. آل عمران: ٥٩.

[٢]. يس: ٨٢ ٧٧.

[٣]. زخرف: ٨٤.

[٤]. رك: شيخ صدوق، التوحيد، ص ١٣٣.