١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٤ - بررسی محتوایی حدیث استعداد فقر و نقد برخی از دیدگاهها

صورت لازم است. البته این فعل از افعالی است که هم در لازم استعمال شده است و هم در متعدی که در معانی دیگر می‌بینیم. ابن سیده دو کاربرد معنایی برای استعداد ذکر کرده است، و در یک معنا می‌گوید:

قال ثعلب: يقال استعددت للمسائل، و تعدَّدْت، و اسم ذلك: العُدَّة.[١]

شاهد این معنا (معنای معروف)، این بیت ابو العتاهیه (١٣٠_٢١٠) است:

إِنّا لَنَرجو أُموراً نَستَعِدُّ لها *‌ و المَوتُ دونَ الَّذي نَرجو لَمُعتَرِضُ[٢]

ما امید اموری را داریم که برایش آماده و مهیا می‌شویم و مرگ از پیش رو، راه را بر آنچه امید می‌بریم می‌بندد.

دوم: آماده ساختن ابزار دفع شری(آمادگی برای دفع چیزی)

استعداد در این استعمال متعدی است، در المحیط فی اللغة می‌خوانیم:

السلاح: ما استُعِدَّ للحرب.[٣]

مجهول داشتن فعل دال بر متعدی بودن آن است.

طریحی در این معنا می‌گوید:

و استعِدّوا للموت: أي أعِدّوا، من استفعل بمعنی أفعل، كما يقال استجاب بمعنی أجاب.[٤]

ابن سیده از معدود لغت‌شناسانی است که استعمال آن را در دو معنای
بالا می‌داند:

إعداد الشيء، و اعتداده، و استعداده، و تعدُّدُه، إحضاره.[٥]

در این جا استعداد و إعداد در یک کاربرد معنایی، هم‌معنا گرفته شده است و متعدی بذاته. لذا هر چند کاربرد متعدی این فعل در معنای احضار و اعداد بسیار کم و حتی در کتب لغت، تا حدی مغفول و مهمل است، ولی قابل استخراج است.

با استقصایی نسبی در دواوین شعر دوره‌های نخست کمتر شاعری را یافتیم که این


[١].‌ المحکم و المحیط الأعظم، ج١، ص٨١.

[٢].‌ دیوان ابی العتاهیه، ص٢٣٨.

[٣]. المحیط فی اللغة، ج٢، ص٤٨٥.

[٤].‌ مجمع البحرین، همان.

[٥].‌ المحکم و المحیط الأعظم، ج١، ص٨١.