١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥ - بررسی محتوایی حدیث استعداد فقر و نقد برخی از دیدگاهها

الجوزی(م٥٩٧ق).[١]

علاوه بر این منابع برخی شاعران نیز به این روایت اشاره کرده‌اند و برداشت خود از آن را _ که یکی مخالف دیگری است _ به زبان شعر ارائه داده‌اند:

١٠. کشاجم محمود بن حسین (م٣٦٠ق) شاعر فارسی تبار اهل فلسطین که مسافرت‌ها کرد و در حلب ساکن شد. [٢]

١١. سید حمیری اسماعیل بن محمد(١٠٥_١٧٣ق)شاعر نامور اهل بیت.[٣]

برخی کتاب‌ها نیز این روایت را با تفاوت‌هایی در متن به نقل از پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ آورده‌اند؛ همچون الأمالی الشجریة، ابوالسعادات هبة الله بن علی بن محمد الحسنی معروف به ابن الشجری (٤٥٠_ ٥٤٢) و ربیع الأبرار و نصوص الاخیار، زمخشری. روایت این کتاب چنین است:

عبد اللّه بن معقل: أتی رجل رسول اللّه _ صلی الله علیه و آله _ فقال: و اللّه! إني لأحبك في اللّه. قال: إن كنت صادقاً فيسر للفقير تجفافاً، فالفقر إلی من يحبني أسرع من السيل إلی منتهاه.[٤]

اختلاف روایت‌های حدیث

این روایت در منابع با اختلاف‌های زیر همراه است که البته در معنا چندان اثرگذار نیست:

١. فلیستعدّ: در برخی روایات «فلیعدّ»[٥] است.

٢. جلباباً أو تجفافاً: در برخی روایات «تجفافاً» و در برخی «جلباباً»[٦] است و در برخی نیز «جلباباً و تجفافاً».[٧]

٣. در الغارات، به جای «للفقر جلباباً»، «عُدَّة للبلاء» آمده است.[٨]

اقوال گفته شده در شرح حدیث

چهار تفسیر مختلف در باره این روایت وجود دارد که بر کلمه کلیدی «الفقر» تکیه


[١].‌ غریب الحدیث، ج١، ص١٦٣.

[٢].‌ دیوان کشاجم، ص٣٦.

[٣].‌ دیوان السید الحمیری، ص٢٩٠ و ٢٩١.

[٤].‌ ربیع الأبرار و نصوص الأخیار، ج‌٥، ص٧٦.

[٥].‌ النهایة، ص١٥٦؛ الغریبین، ج١، ص٣٥٣.

[٦].‌ النهایة، همان؛ الغریبین، همان؛ حدائق الحقائق، ج٢، ص٦٣٤.‌

[٧].‌ غریب الحدیث، ابن الجوزی، ج١، ص١٦٣.

[٨].‌ الغارات، ج٢، ص٥٨٨.