علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥ - بررسی محتوایی حدیث استعداد فقر و نقد برخی از دیدگاهها
الجوزی(م٥٩٧ق).[١]
علاوه بر این منابع برخی شاعران نیز به این روایت اشاره کردهاند و برداشت خود از آن را _ که یکی مخالف دیگری است _ به زبان شعر ارائه دادهاند:
١٠. کشاجم محمود بن حسین (م٣٦٠ق) شاعر فارسی تبار اهل فلسطین که مسافرتها کرد و در حلب ساکن شد. [٢]
١١. سید حمیری اسماعیل بن محمد(١٠٥_١٧٣ق)شاعر نامور اهل بیت.[٣]
برخی کتابها نیز این روایت را با تفاوتهایی در متن به نقل از پیامبر _ صلی الله علیه و آله _ آوردهاند؛ همچون الأمالی الشجریة، ابوالسعادات هبة الله بن علی بن محمد الحسنی معروف به ابن الشجری (٤٥٠_ ٥٤٢) و ربیع الأبرار و نصوص الاخیار، زمخشری. روایت این کتاب چنین است:
عبد اللّه بن معقل: أتی رجل رسول اللّه _ صلی الله علیه و آله _ فقال: و اللّه! إني لأحبك في اللّه. قال: إن كنت صادقاً فيسر للفقير تجفافاً، فالفقر إلی من يحبني أسرع من السيل إلی منتهاه.[٤]
اختلاف روایتهای حدیث
این روایت در منابع با اختلافهای زیر همراه است که البته در معنا چندان اثرگذار نیست:
١. فلیستعدّ: در برخی روایات «فلیعدّ»[٥] است.
٢. جلباباً أو تجفافاً: در برخی روایات «تجفافاً» و در برخی «جلباباً»[٦] است و در برخی نیز «جلباباً و تجفافاً».[٧]
٣. در الغارات، به جای «للفقر جلباباً»، «عُدَّة للبلاء» آمده است.[٨]
اقوال گفته شده در شرح حدیث
چهار تفسیر مختلف در باره این روایت وجود دارد که بر کلمه کلیدی «الفقر» تکیه
[١]. غریب الحدیث، ج١، ص١٦٣.
[٢]. دیوان کشاجم، ص٣٦.
[٣]. دیوان السید الحمیری، ص٢٩٠ و ٢٩١.
[٤]. ربیع الأبرار و نصوص الأخیار، ج٥، ص٧٦.
[٥]. النهایة، ص١٥٦؛ الغریبین، ج١، ص٣٥٣.
[٦]. النهایة، همان؛ الغریبین، همان؛ حدائق الحقائق، ج٢، ص٦٣٤.
[٧]. غریب الحدیث، ابن الجوزی، ج١، ص١٦٣.
[٨]. الغارات، ج٢، ص٥٨٨.